Морфология › туу
туу
Жөндөмө категориясы Эреже
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | туум | тууларым |
| сен | тууң | тууларың |
| сиз | тууңуз | тууларыңыз |
| ал | туусу | туулары |
| биз | туубуз | тууларыбыз |
| силер | тууңар | тууларыңар |
| сиздер | тууңуздар | тууларыңыздар |
| алар | туусу | туулары |
| жалпы таандык (-ныкы) | туунуку | туулардыкы |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | туум | тууң | тууңуз | туусу | туубуз | тууңар | тууңуздар | туусу |
| Илик | туумдун / туумун | тууңдун / тууңун | тууңуздун | туусунун | туубуздун | тууңардын | тууңуздардын | туусунун |
| Барыш | туума | тууңа | тууңузга | туусуна | туубузга | тууңарга | тууңуздарга | туусуна |
| Табыш | туумду / тууму | тууңду / тууңу | тууңузду | туусун | туубузду | тууңарды | тууңуздарды | туусун |
| Жатыш | туумда | тууңда | тууңузда | туусунда | туубузда | тууңарда | тууңуздарда | туусунда |
| Чыгыш | туумдан / тууман | тууңдан / тууңан | тууңуздан | туусунан | туубуздан | тууңардан | тууңуздардан | туусунан |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | тууларым | тууларың | тууларыңыз | туулары | тууларыбыз | тууларыңар | тууларыңыздар | туулары |
| Илик | тууларымдын / тууларымын | тууларыңдын / тууларыңын | тууларыңыздын | тууларынын | тууларыбыздын | тууларыңардын | тууларыңыздардын | тууларынын |
| Барыш | тууларыма | тууларыңа | тууларыңызга | тууларына | тууларыбызга | тууларыңарга | тууларыңыздарга | тууларына |
| Табыш | тууларымды / тууларымы | тууларыңды / тууларыңы | тууларыңызды | тууларын | тууларыбызды | тууларыңарды | тууларыңыздарды | тууларын |
| Жатыш | тууларымда | тууларыңда | тууларыңызда | тууларында | тууларыбызда | тууларыңарда | тууларыңыздарда | тууларында |
| Чыгыш | тууларымдан / тууларыман | тууларыңдан / тууларыңан | тууларыңыздан | тууларынан | тууларыбыздан | тууларыңардан | тууларыңыздардан | тууларынан |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | туумун | туубуз |
| 2-жак | туусуң | туусуңар |
| 2-жак (сылык) | туусуз | туусуздар |
| жатыш · 1-жак | туудамын | туудабыз |
| жатыш · 2-жак | туудасың | туудасыңар |
| жатыш · 2-жак (сылык) | туудасыз | туудасыздар |
| чыгыш · 1-жак | тууданмын | тууданбыз |
| чыгыш · 2-жак | туудансың | туудансыңар |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | туудансыз | туудансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Жөндөмө категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| Атооч | туу | туулар |
| Илик | туунун | туулардын |
| Барыш | тууга | тууларга |
| Табыш | тууну | тууларды |
| Жатыш | тууда | тууларда |
| Чыгыш | туудан | туулардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | туум | тууларым |
| сен | тууң | тууларың |
| сиз | тууңуз | тууларыңыз |
| ал | туусу | туулары |
| биз | туубуз | тууларыбыз |
| силер | тууңар | тууларыңар |
| сиздер | тууңуздар | тууларыңыздар |
| алар | туусу | туулары |
| жалпы таандык (-ныкы) | туунуку | туулардыкы |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | туум | тууң | тууңуз | туусу | туубуз | тууңар | тууңуздар | туусу |
| Илик | туумдун / туумун | тууңдун / тууңун | тууңуздун | туусунун | туубуздун | тууңардын | тууңуздардын | туусунун |
| Барыш | туума | тууңа | тууңузга | туусуна | туубузга | тууңарга | тууңуздарга | туусуна |
| Табыш | туумду / тууму | тууңду / тууңу | тууңузду | туусун | туубузду | тууңарды | тууңуздарды | туусун |
| Жатыш | туумда | тууңда | тууңузда | туусунда | туубузда | тууңарда | тууңуздарда | туусунда |
| Чыгыш | туумдан / тууман | тууңдан / тууңан | тууңуздан | туусунан | туубуздан | тууңардан | тууңуздардан | туусунан |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | тууларым | тууларың | тууларыңыз | туулары | тууларыбыз | тууларыңар | тууларыңыздар | туулары |
| Илик | тууларымдын / тууларымын | тууларыңдын / тууларыңын | тууларыңыздын | тууларынын | тууларыбыздын | тууларыңардын | тууларыңыздардын | тууларынын |
| Барыш | тууларыма | тууларыңа | тууларыңызга | тууларына | тууларыбызга | тууларыңарга | тууларыңыздарга | тууларына |
| Табыш | тууларымды / тууларымы | тууларыңды / тууларыңы | тууларыңызды | тууларын | тууларыбызды | тууларыңарды | тууларыңыздарды | тууларын |
| Жатыш | тууларымда | тууларыңда | тууларыңызда | тууларында | тууларыбызда | тууларыңарда | тууларыңыздарда | тууларында |
| Чыгыш | тууларымдан / тууларыман | тууларыңдан / тууларыңан | тууларыңыздан | тууларынан | тууларыбыздан | тууларыңардан | тууларыңыздардан | тууларынан |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | туумун | туубуз |
| 2-жак | туусуң | туусуңар |
| 2-жак (сылык) | туусуз | туусуздар |
| жатыш · 1-жак | туудамын | туудабыз |
| жатыш · 2-жак | туудасың | туудасыңар |
| жатыш · 2-жак (сылык) | туудасыз | туудасыздар |
| чыгыш · 1-жак | тууданмын | тууданбыз |
| чыгыш · 2-жак | туудансың | туудансыңар |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | туудансыз | туудансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Сын атоочтун даражалары Эреже
| Даража | |
|---|---|
| Салыштырма даража | туураак |
туу-
Этиштин жакталышы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | тууймун / тууйм | тууйсуң | тууйсуз | тууйт | тууйбуз | тууйсуңар | тууйсуздар | тууйт / туушат |
| Айкын өткөн чак | туудум | туудуң | туудуңуз | тууду | туудук | туудуңар | туудуңуздар | тууду / туушту |
| Жалпы өткөн чак | тууганмын / туугамын / туугам | туугансың | туугансыз | тууган | тууганбыз | туугансыңар | туугансыздар | тууган |
| Капыскы өткөн чак | тууптурмун / туупмун | тууптурсуң / туупсуң | тууптурсуз / туупсуз | тууптур | тууптурбуз / тууппуз | тууптурсуңар / туупсуңар | тууптурсуздар / туупсуздар | туушуптур / тууптур |
| Адат өткөн чак | туучумун | туучусуң | туучусуз | туучу | туучубуз | туучусуңар | туучусуздар | туучу |
| Арсар келер чак | тууурмун / туурмун | тууурсуң / туурсуң | тууурсуз / туурсуз | туур / тууур | тууурбуз / туурбуз | тууурсуңар / туурсуңар | тууурсуздар / туурсуздар | туур / тууур |
| Шарттуу ыңгай | туусам | туусаң | туусаңыз | тууса | туусак | туусаңар | туусаңыздар | тууса / туушса |
| Тилек ыңгай | туугум | туугуң | туугуңуз | туугусу | туугубуз | туугуңар | туугуңуздар | туугусу |
| Буйрук ыңгай | тууюн | туу | тууңуз | туусун | тууйлу | туугула | тууңуздар | туусун |
| Ниет ыңгай | туумакчымын / туумакмын | туумакчысың / туумаксың | туумакчысыз / туумаксыз | туумакчы / туумак | туумакчыбыз / туумакпыз | туумакчысыңар / туумаксыңар | туумакчысыздар / туумаксыздар | туумакчы / туумак |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | туубаймын / туубайм | туубайсың | туубайсыз | туубайт | туубайбыз | туубайсыңар | туубайсыздар | туубайт / туушпайт |
| Айкын өткөн чак | туубадым | туубадың | туубадыңыз | туубады | туубадык | туубадыңар | туубадыңыздар | туушпады / туубады |
| Жалпы өткөн чак | туубаганмын | туубагансың | туубагансыз | туубаган | туубаганбыз | туубагансыңар | туубагансыздар | туубаган |
| Капыскы өткөн чак | туубаптырмын | туубаптырсың | туубаптырсыз | туубаптыр | туубаптырбыз | туубаптырсыңар | туубаптырсыздар | туубаптыр |
| Арсар келер чак | туубасмын | туубассың | туубассыз | туубас | туубаспыз | — | — | туубас |
| Шарттуу ыңгай | туубасам | туубасаң | туубасаңыз | туубаса | туубасак | туубасаңар | туубасаңыздар | туушпаса / туубаса |
| Буйрук ыңгай | туубайын | тууба | туубаңыз | туубасын | туубайлы | туубагыла | туубаңыздар | туубасын |
Кыймыл атоочтор Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -уу | тууу |
| -ыш | тууш |
| -мак | туумак |
| -май | туумай |
| -баш | туубаш |
Атоочтуктар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -ган | тууган |
| -ар | туур / тууур |
| -бас | туубас |
| -уучу | тууучу |
| -чу | туучу |
Чакчылдар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -а, -й | тууй |
| -ып | тууп |
| -ганы | тууганы |
| -ганча | тууганча |
| -гыча | туугуча |
| -майынча | туумайынча |