Морфология › узак
узак
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | узак | узактар |
| Родительный | узактын | узактардын |
| Дательный | узакка | узактарга |
| Винительный | узакты | узактарды |
| Местный | узакта | узактарда |
| Исходный | узактан | узактардан |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | узагым | узактарым |
| ты | узагың | узактарың |
| Вы | узагыңыз | узактарыңыз |
| он, она | узагы | узактары |
| мы | узагыбыз | узактарыбыз |
| вы | узагыңар | узактарыңар |
| Вы (мн.) | узагыңыздар | узактарыңыздар |
| они | узагы | узактары |
| общая принадлежность (-ныкы) | узактыкы | узактардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | узагым | узагың | узагыңыз | узагы | узагыбыз | узагыңар | узагыңыздар | узагы |
| Родительный | узагымдын / узагымын | узагыңдын / узагыңын | узагыңыздын | узагынын | узагыбыздын | узагыңардын | узагыңыздардын | узагынын |
| Дательный | узагыма | узагыңа | узагыңызга | узагына | узагыбызга | узагыңарга | узагыңыздарга | узагына |
| Винительный | узагымды / узагымы | узагыңды / узагыңы | узагыңызды | узагын | узагыбызды | узагыңарды | узагыңыздарды | узагын |
| Местный | узагымда | узагыңда | узагыңызда | узагында | узагыбызда | узагыңарда | узагыңыздарда | узагында |
| Исходный | узагымдан / узагыман | узагыңдан / узагыңан | узагыңыздан | узагынан | узагыбыздан | узагыңардан | узагыңыздардан | узагынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | узактарым | узактарың | узактарыңыз | узактары | узактарыбыз | узактарыңар | узактарыңыздар | узактары |
| Родительный | узактарымдын / узактарымын | узактарыңдын / узактарыңын | узактарыңыздын | узактарынын | узактарыбыздын | узактарыңардын | узактарыңыздардын | узактарынын |
| Дательный | узактарыма | узактарыңа | узактарыңызга | узактарына | узактарыбызга | узактарыңарга | узактарыңыздарга | узактарына |
| Винительный | узактарымды / узактарымы | узактарыңды / узактарыңы | узактарыңызды | узактарын | узактарыбызды | узактарыңарды | узактарыңыздарды | узактарын |
| Местный | узактарымда | узактарыңда | узактарыңызда | узактарында | узактарыбызда | узактарыңарда | узактарыңыздарда | узактарында |
| Исходный | узактарымдан / узактарыман | узактарыңдан / узактарыңан | узактарыңыздан | узактарынан | узактарыбыздан | узактарыңардан | узактарыңыздардан | узактарынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | узакмын | узакпыз |
| 2е лицо | узаксың | узаксыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | узаксыз | узаксыздар |
| местный · 1е лицо | узактамын | узактабыз |
| местный · 2е лицо | узактасың | узактасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | узактасыз | узактасыздар |
| исходный · 1е лицо | узактанмын | узактанбыз |
| исходный · 2е лицо | узактансың | узактансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | узактансыз | узактансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | узак | узактар |
| Родительный | узактын | узактардын |
| Дательный | узакка | узактарга |
| Винительный | узакты | узактарды |
| Местный | узакта | узактарда |
| Исходный | узактан | узактардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | узагым | узактарым |
| ты | узагың | узактарың |
| Вы | узагыңыз | узактарыңыз |
| он, она | узагы | узактары |
| мы | узагыбыз | узактарыбыз |
| вы | узагыңар | узактарыңар |
| Вы (мн.) | узагыңыздар | узактарыңыздар |
| они | узагы | узактары |
| общая принадлежность (-ныкы) | узактыкы | узактардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | узагым | узагың | узагыңыз | узагы | узагыбыз | узагыңар | узагыңыздар | узагы |
| Родительный | узагымдын / узагымын | узагыңдын / узагыңын | узагыңыздын | узагынын | узагыбыздын | узагыңардын | узагыңыздардын | узагынын |
| Дательный | узагыма | узагыңа | узагыңызга | узагына | узагыбызга | узагыңарга | узагыңыздарга | узагына |
| Винительный | узагымды / узагымы | узагыңды / узагыңы | узагыңызды | узагын | узагыбызды | узагыңарды | узагыңыздарды | узагын |
| Местный | узагымда | узагыңда | узагыңызда | узагында | узагыбызда | узагыңарда | узагыңыздарда | узагында |
| Исходный | узагымдан / узагыман | узагыңдан / узагыңан | узагыңыздан | узагынан | узагыбыздан | узагыңардан | узагыңыздардан | узагынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | узактарым | узактарың | узактарыңыз | узактары | узактарыбыз | узактарыңар | узактарыңыздар | узактары |
| Родительный | узактарымдын / узактарымын | узактарыңдын / узактарыңын | узактарыңыздын | узактарынын | узактарыбыздын | узактарыңардын | узактарыңыздардын | узактарынын |
| Дательный | узактарыма | узактарыңа | узактарыңызга | узактарына | узактарыбызга | узактарыңарга | узактарыңыздарга | узактарына |
| Винительный | узактарымды / узактарымы | узактарыңды / узактарыңы | узактарыңызды | узактарын | узактарыбызды | узактарыңарды | узактарыңыздарды | узактарын |
| Местный | узактарымда | узактарыңда | узактарыңызда | узактарында | узактарыбызда | узактарыңарда | узактарыңыздарда | узактарында |
| Исходный | узактарымдан / узактарыман | узактарыңдан / узактарыңан | узактарыңыздан | узактарынан | узактарыбыздан | узактарыңардан | узактарыңыздардан | узактарынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | узакмын | узакпыз |
| 2е лицо | узаксың | узаксыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | узаксыз | узаксыздар |
| местный · 1е лицо | узактамын | узактабыз |
| местный · 2е лицо | узактасың | узактасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | узактасыз | узактасыздар |
| исходный · 1е лицо | узактанмын | узактанбыз |
| исходный · 2е лицо | узактансың | узактансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | узактансыз | узактансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Степени сравнения Правило
| Степень | |
|---|---|
| Сравнительная степень | узагыраак |
узак-
Спряжение глагола Правило
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | узагамын / узагам | узагасың | узагасыз | узагат | узагабыз | узагасыңар | узагасыздар | узагышат / узагат |
| Прошедшее определенное время | узактым | узактың | узактыңыз | узакты | узактык | узактыңар | узактыңыздар | узагышты / узакты |
| Прошедщее неопределенное время | узакканмын / узаккамын / узаккам | узаккансың | узаккансыз | узаккан | узакканбыз | узаккансыңар | узаккансыздар | узаккан |
| Прошедшее субъективное время | узагыптырмын / узагыпмын | узагыптырсың / узагыпсың | узагыптырсыз / узагыпсыз | узагыптыр | узагыптырбыз / узагыппыз | узагыптырсыңар / узагыпсыңар | узагыптырсыздар / узагыпсыздар | узагышыптыр / узагыптыр |
| Прошедшее длительное | узакчумун | узакчусуң | узакчусуз | узакчу | узакчубуз | узакчусуңар | узакчусуздар | узакчу |
| Неопределенное будущее время | узагармын | узагарсың | узагарсыз | узагар | узагарбыз | узагарсыңар | узагарсыздар | узагар |
| Условное наклонение | узаксам | узаксаң | узаксаңыз | узакса | узаксак | узаксаңар | узаксаңыздар | узагышса / узакса |
| Желательное наклонение | узаккым | узаккың | узаккыңыз | узаккысы | узаккыбыз | узаккыңар | узаккыңыздар | узаккысы |
| Повелительное наклонение | узагайын | узак | узагыңыз | узаксын | узагалы | узаккыла | узагыңыздар | узаксын |
| Наклонение намерения | узакмакчымын / узакмакмын | узакмакчысың / узакмаксың | узакмакчысыз / узакмаксыз | узакмакчы / узакмак | узакмакчыбыз / узакмакпыз | узакмакчысыңар / узакмаксыңар | узакмакчысыздар / узакмаксыздар | узакмакчы / узакмак |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | узакпаймын / узакпайм | узакпайсың | узакпайсыз | узакпайт | узакпайбыз | узакпайсыңар | узакпайсыздар | узагышпайт / узакпайт |
| Прошедшее определенное время | узакпадым | узакпадың | узакпадыңыз | узакпады | узакпадык | узакпадыңар | узакпадыңыздар | узагышпады / узакпады |
| Прошедщее неопределенное время | узакпаганмын | узакпагансың | узакпагансыз | узакпаган | узакпаганбыз | узакпагансыңар | узакпагансыздар | узакпаган |
| Прошедшее субъективное время | узакпаптырмын | узакпаптырсың | узакпаптырсыз | узакпаптыр | узакпаптырбыз | узакпаптырсыңар | узакпаптырсыздар | узакпаптыр |
| Неопределенное будущее время | узакпасмын | узакпассың | узакпассыз | узакпас | узакпаспыз | — | — | узакпас |
| Условное наклонение | узакпасам | узакпасаң | узакпасаңыз | узакпаса | узакпасак | узакпасаңар | узакпасаңыздар | узагышпаса / узакпаса |
| Повелительное наклонение | узакпайын | узакпа | узакпаңыз | узакпасын | узакпайлы | узакпагыла | узакпаңыздар | узакпасын |
Отглагольное существительное Правило
| Форма | |
|---|---|
| -уу | узагуу |
| -ыш | узагыш |
| -мак | узакмак |
| -май | узакмай |
| -баш | узакпаш |
Причастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -ган | узаккан |
| -ар | узагар |
| -бас | узакпас |
| -уучу | узагуучу |
| -чу | узакчу |
Деепричастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -а, -й | узага |
| -ып | узагып |
| -ганы | узакканы |
| -ганча | узакканча |
| -гыча | узаккыча |
| -майынча | узакмайынча |