Морфология › узак
узак
Жөндөмө категориясы Эреже
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | узагым | узактарым |
| сен | узагың | узактарың |
| сиз | узагыңыз | узактарыңыз |
| ал | узагы | узактары |
| биз | узагыбыз | узактарыбыз |
| силер | узагыңар | узактарыңар |
| сиздер | узагыңыздар | узактарыңыздар |
| алар | узагы | узактары |
| жалпы таандык (-ныкы) | узактыкы | узактардыкы |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | узагым | узагың | узагыңыз | узагы | узагыбыз | узагыңар | узагыңыздар | узагы |
| Илик | узагымдын / узагымын | узагыңдын / узагыңын | узагыңыздын | узагынын | узагыбыздын | узагыңардын | узагыңыздардын | узагынын |
| Барыш | узагыма | узагыңа | узагыңызга | узагына | узагыбызга | узагыңарга | узагыңыздарга | узагына |
| Табыш | узагымды / узагымы | узагыңды / узагыңы | узагыңызды | узагын | узагыбызды | узагыңарды | узагыңыздарды | узагын |
| Жатыш | узагымда | узагыңда | узагыңызда | узагында | узагыбызда | узагыңарда | узагыңыздарда | узагында |
| Чыгыш | узагымдан / узагыман | узагыңдан / узагыңан | узагыңыздан | узагынан | узагыбыздан | узагыңардан | узагыңыздардан | узагынан |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | узактарым | узактарың | узактарыңыз | узактары | узактарыбыз | узактарыңар | узактарыңыздар | узактары |
| Илик | узактарымдын / узактарымын | узактарыңдын / узактарыңын | узактарыңыздын | узактарынын | узактарыбыздын | узактарыңардын | узактарыңыздардын | узактарынын |
| Барыш | узактарыма | узактарыңа | узактарыңызга | узактарына | узактарыбызга | узактарыңарга | узактарыңыздарга | узактарына |
| Табыш | узактарымды / узактарымы | узактарыңды / узактарыңы | узактарыңызды | узактарын | узактарыбызды | узактарыңарды | узактарыңыздарды | узактарын |
| Жатыш | узактарымда | узактарыңда | узактарыңызда | узактарында | узактарыбызда | узактарыңарда | узактарыңыздарда | узактарында |
| Чыгыш | узактарымдан / узактарыман | узактарыңдан / узактарыңан | узактарыңыздан | узактарынан | узактарыбыздан | узактарыңардан | узактарыңыздардан | узактарынан |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | узакмын | узакпыз |
| 2-жак | узаксың | узаксыңар |
| 2-жак (сылык) | узаксыз | узаксыздар |
| жатыш · 1-жак | узактамын | узактабыз |
| жатыш · 2-жак | узактасың | узактасыңар |
| жатыш · 2-жак (сылык) | узактасыз | узактасыздар |
| чыгыш · 1-жак | узактанмын | узактанбыз |
| чыгыш · 2-жак | узактансың | узактансыңар |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | узактансыз | узактансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Жөндөмө категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| Атооч | узак | узактар |
| Илик | узактын | узактардын |
| Барыш | узакка | узактарга |
| Табыш | узакты | узактарды |
| Жатыш | узакта | узактарда |
| Чыгыш | узактан | узактардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | узагым | узактарым |
| сен | узагың | узактарың |
| сиз | узагыңыз | узактарыңыз |
| ал | узагы | узактары |
| биз | узагыбыз | узактарыбыз |
| силер | узагыңар | узактарыңар |
| сиздер | узагыңыздар | узактарыңыздар |
| алар | узагы | узактары |
| жалпы таандык (-ныкы) | узактыкы | узактардыкы |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | узагым | узагың | узагыңыз | узагы | узагыбыз | узагыңар | узагыңыздар | узагы |
| Илик | узагымдын / узагымын | узагыңдын / узагыңын | узагыңыздын | узагынын | узагыбыздын | узагыңардын | узагыңыздардын | узагынын |
| Барыш | узагыма | узагыңа | узагыңызга | узагына | узагыбызга | узагыңарга | узагыңыздарга | узагына |
| Табыш | узагымды / узагымы | узагыңды / узагыңы | узагыңызды | узагын | узагыбызды | узагыңарды | узагыңыздарды | узагын |
| Жатыш | узагымда | узагыңда | узагыңызда | узагында | узагыбызда | узагыңарда | узагыңыздарда | узагында |
| Чыгыш | узагымдан / узагыман | узагыңдан / узагыңан | узагыңыздан | узагынан | узагыбыздан | узагыңардан | узагыңыздардан | узагынан |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | узактарым | узактарың | узактарыңыз | узактары | узактарыбыз | узактарыңар | узактарыңыздар | узактары |
| Илик | узактарымдын / узактарымын | узактарыңдын / узактарыңын | узактарыңыздын | узактарынын | узактарыбыздын | узактарыңардын | узактарыңыздардын | узактарынын |
| Барыш | узактарыма | узактарыңа | узактарыңызга | узактарына | узактарыбызга | узактарыңарга | узактарыңыздарга | узактарына |
| Табыш | узактарымды / узактарымы | узактарыңды / узактарыңы | узактарыңызды | узактарын | узактарыбызды | узактарыңарды | узактарыңыздарды | узактарын |
| Жатыш | узактарымда | узактарыңда | узактарыңызда | узактарында | узактарыбызда | узактарыңарда | узактарыңыздарда | узактарында |
| Чыгыш | узактарымдан / узактарыман | узактарыңдан / узактарыңан | узактарыңыздан | узактарынан | узактарыбыздан | узактарыңардан | узактарыңыздардан | узактарынан |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | узакмын | узакпыз |
| 2-жак | узаксың | узаксыңар |
| 2-жак (сылык) | узаксыз | узаксыздар |
| жатыш · 1-жак | узактамын | узактабыз |
| жатыш · 2-жак | узактасың | узактасыңар |
| жатыш · 2-жак (сылык) | узактасыз | узактасыздар |
| чыгыш · 1-жак | узактанмын | узактанбыз |
| чыгыш · 2-жак | узактансың | узактансыңар |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | узактансыз | узактансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Сын атоочтун даражалары Эреже
| Даража | |
|---|---|
| Салыштырма даража | узагыраак |
узак-
Этиштин жакталышы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | узагамын / узагам | узагасың | узагасыз | узагат | узагабыз | узагасыңар | узагасыздар | узагышат / узагат |
| Айкын өткөн чак | узактым | узактың | узактыңыз | узакты | узактык | узактыңар | узактыңыздар | узагышты / узакты |
| Жалпы өткөн чак | узакканмын / узаккамын / узаккам | узаккансың | узаккансыз | узаккан | узакканбыз | узаккансыңар | узаккансыздар | узаккан |
| Капыскы өткөн чак | узагыптырмын / узагыпмын | узагыптырсың / узагыпсың | узагыптырсыз / узагыпсыз | узагыптыр | узагыптырбыз / узагыппыз | узагыптырсыңар / узагыпсыңар | узагыптырсыздар / узагыпсыздар | узагышыптыр / узагыптыр |
| Адат өткөн чак | узакчумун | узакчусуң | узакчусуз | узакчу | узакчубуз | узакчусуңар | узакчусуздар | узакчу |
| Арсар келер чак | узагармын | узагарсың | узагарсыз | узагар | узагарбыз | узагарсыңар | узагарсыздар | узагар |
| Шарттуу ыңгай | узаксам | узаксаң | узаксаңыз | узакса | узаксак | узаксаңар | узаксаңыздар | узагышса / узакса |
| Тилек ыңгай | узаккым | узаккың | узаккыңыз | узаккысы | узаккыбыз | узаккыңар | узаккыңыздар | узаккысы |
| Буйрук ыңгай | узагайын | узак | узагыңыз | узаксын | узагалы | узаккыла | узагыңыздар | узаксын |
| Ниет ыңгай | узакмакчымын / узакмакмын | узакмакчысың / узакмаксың | узакмакчысыз / узакмаксыз | узакмакчы / узакмак | узакмакчыбыз / узакмакпыз | узакмакчысыңар / узакмаксыңар | узакмакчысыздар / узакмаксыздар | узакмакчы / узакмак |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | узакпаймын / узакпайм | узакпайсың | узакпайсыз | узакпайт | узакпайбыз | узакпайсыңар | узакпайсыздар | узагышпайт / узакпайт |
| Айкын өткөн чак | узакпадым | узакпадың | узакпадыңыз | узакпады | узакпадык | узакпадыңар | узакпадыңыздар | узагышпады / узакпады |
| Жалпы өткөн чак | узакпаганмын | узакпагансың | узакпагансыз | узакпаган | узакпаганбыз | узакпагансыңар | узакпагансыздар | узакпаган |
| Капыскы өткөн чак | узакпаптырмын | узакпаптырсың | узакпаптырсыз | узакпаптыр | узакпаптырбыз | узакпаптырсыңар | узакпаптырсыздар | узакпаптыр |
| Арсар келер чак | узакпасмын | узакпассың | узакпассыз | узакпас | узакпаспыз | — | — | узакпас |
| Шарттуу ыңгай | узакпасам | узакпасаң | узакпасаңыз | узакпаса | узакпасак | узакпасаңар | узакпасаңыздар | узагышпаса / узакпаса |
| Буйрук ыңгай | узакпайын | узакпа | узакпаңыз | узакпасын | узакпайлы | узакпагыла | узакпаңыздар | узакпасын |
Кыймыл атоочтор Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -уу | узагуу |
| -ыш | узагыш |
| -мак | узакмак |
| -май | узакмай |
| -баш | узакпаш |
Атоочтуктар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -ган | узаккан |
| -ар | узагар |
| -бас | узакпас |
| -уучу | узагуучу |
| -чу | узакчу |
Чакчылдар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -а, -й | узага |
| -ып | узагып |
| -ганы | узакканы |
| -ганча | узакканча |
| -гыча | узаккыча |
| -майынча | узакмайынча |