Морфология › без
без
Жөндөмө категориясы Эреже
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | безим | бездерим |
| сен | безиң | бездериң |
| сиз | безиңиз | бездериңиз |
| ал | бези | бездери |
| биз | безибиз | бездерибиз |
| силер | безиңер | бездериңер |
| сиздер | безиңиздер | бездериңиздер |
| алар | бези | бездери |
| жалпы таандык (-ныкы) | бездики | бездердики |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | безим | безиң | безиңиз | бези | безибиз | безиңер | безиңиздер | бези |
| Илик | безимдин / безимин | безиңдин / безиңин | безиңиздин | безинин | безибиздин | безиңердин | безиңиздердин | безинин |
| Барыш | безиме | безиңе | безиңизге | безине | безибизге | безиңерге | безиңиздерге | безине |
| Табыш | безимди / безими | безиңди / безиңи | безиңизди | безин | безибизди | безиңерди | безиңиздерди | безин |
| Жатыш | безимде | безиңде | безиңизде | безинде | безибизде | безиңерде | безиңиздерде | безинде |
| Чыгыш | безимден / безимен | безиңден / безиңен | безиңизден | безинен | безибизден | безиңерден | безиңиздерден | безинен |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | бездерим | бездериң | бездериңиз | бездери | бездерибиз | бездериңер | бездериңиздер | бездери |
| Илик | бездеримдин / бездеримин | бездериңдин / бездериңин | бездериңиздин | бездеринин | бездерибиздин | бездериңердин | бездериңиздердин | бездеринин |
| Барыш | бездериме | бездериңе | бездериңизге | бездерине | бездерибизге | бездериңерге | бездериңиздерге | бездерине |
| Табыш | бездеримди / бездерими | бездериңди / бездериңи | бездериңизди | бездерин | бездерибизди | бездериңерди | бездериңиздерди | бездерин |
| Жатыш | бездеримде | бездериңде | бездериңизде | бездеринде | бездерибизде | бездериңерде | бездериңиздерде | бездеринде |
| Чыгыш | бездеримден / бездеримен | бездериңден / бездериңен | бездериңизден | бездеринен | бездерибизден | бездериңерден | бездериңиздерден | бездеринен |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | безмин | безбиз |
| 2-жак | безсиң | безсиңер |
| 2-жак (сылык) | безсиз | безсиздер |
| жатыш · 1-жак | бездемин | бездебиз |
| жатыш · 2-жак | бездесиң | бездесиңер |
| жатыш · 2-жак (сылык) | бездесиз | бездесиздер |
| чыгыш · 1-жак | безденмин | безденбиз |
| чыгыш · 2-жак | безденсиң | безденсиңер |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | безденсиз | безденсиздер |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
без-
Этиштин жакталышы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | беземин / безем | безесиң | безесиз | безет | безебиз | безесиңер | безесиздер | безишет / безет |
| Айкын өткөн чак | бездим | бездиң | бездиңиз | безди | бездик | бездиңер | бездиңиздер | безишти / безди |
| Жалпы өткөн чак | безгенмин / безгемин / безгем | безгенсиң | безгенсиз | безген | безгенбиз | безгенсиңер | безгенсиздер | безген |
| Капыскы өткөн чак | безиптирмин / безипмин | безиптирсиң / безипсиң | безиптирсиз / безипсиз | безиптир | безиптирбиз / безиппиз | безиптирсиңер / безипсиңер | безиптирсиздер / безипсиздер | безиптир / безишиптир |
| Адат өткөн чак | безчүмүн | безчүсүң | безчүсүз | безчү | безчүбүз | безчүсүңөр | безчүсүздөр | безчү |
| Арсар келер чак | безермин | безерсиң | безерсиз | безер | безербиз | безерсиңер | безерсиздер | безер |
| Шарттуу ыңгай | безсем | безсең | безсеңиз | безсе | безсек | безсеңер | безсеңиздер | безишсе / безсе |
| Тилек ыңгай | безгим | безгиң | безгиңиз | безгиси | безгибиз | безгиңер | безгиңиздер | безгиси |
| Буйрук ыңгай | безейин | без | безиңиз | безсин | безели | безгиле | безиңиздер | безсин |
| Ниет ыңгай | безмекчимин / безмекмин | безмекчисиң / безмексиң | безмекчисиз / безмексиз | безмекчи / безмек | безмекчибиз / безмекпиз | безмекчисиңер / безмексиңер | безмекчисиздер / безмексиздер | безмекчи / безмек |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | безбеймин / безбейм | безбейсиң | безбейсиз | безбейт | безбейбиз | безбейсиңер | безбейсиздер | безишпейт / безбейт |
| Айкын өткөн чак | безбедим | безбедиң | безбедиңиз | безбеди | безбедик | безбедиңер | безбедиңиздер | безишпеди / безбеди |
| Жалпы өткөн чак | безбегенмин | безбегенсиң | безбегенсиз | безбеген | безбегенбиз | безбегенсиңер | безбегенсиздер | безбеген |
| Капыскы өткөн чак | безбептирмин | безбептирсиң | безбептирсиз | безбептир | безбептирбиз | безбептирсиңер | безбептирсиздер | безбептир |
| Арсар келер чак | безбесмин | безбессиң | безбессиз | безбес | безбеспиз | — | — | безбес |
| Шарттуу ыңгай | безбесем | безбесең | безбесеңиз | безбесе | безбесек | безбесеңер | безбесеңиздер | безишпесе / безбесе |
| Буйрук ыңгай | безбейин | безбе | безбеңиз | безбесин | безбейли | безбегиле | безбеңиздер | безбесин |
Кыймыл атоочтор Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -уу | безүү |
| -ыш | безиш |
| -мак | безмек |
| -май | безмей |
| -баш | безбеш |
Атоочтуктар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -ган | безген |
| -ар | безер |
| -бас | безбес |
| -уучу | безүүчү |
| -чу | безчү |
Чакчылдар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -а, -й | безе |
| -ып | безип |
| -ганы | безгени |
| -ганча | безгенче |
| -гыча | безгиче |
| -майынча | безмейинче |