Морфология › дел
дел
Жөндөмө категориясы Эреже
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | делим | делдерим |
| сен | делиң | делдериң |
| сиз | делиңиз | делдериңиз |
| ал | дели | делдери |
| биз | делибиз | делдерибиз |
| силер | делиңер | делдериңер |
| сиздер | делиңиздер | делдериңиздер |
| алар | дели | делдери |
| жалпы таандык (-ныкы) | делдики | делдердики |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | делим | делиң | делиңиз | дели | делибиз | делиңер | делиңиздер | дели |
| Илик | делимдин / делимин | делиңдин / делиңин | делиңиздин | делинин | делибиздин | делиңердин | делиңиздердин | делинин |
| Барыш | делиме | делиңе | делиңизге | делине | делибизге | делиңерге | делиңиздерге | делине |
| Табыш | делимди / делими | делиңди / делиңи | делиңизди | делин | делибизди | делиңерди | делиңиздерди | делин |
| Жатыш | делимде | делиңде | делиңизде | делинде | делибизде | делиңерде | делиңиздерде | делинде |
| Чыгыш | делимден / делимен | делиңден / делиңен | делиңизден | делинен | делибизден | делиңерден | делиңиздерден | делинен |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | делдерим | делдериң | делдериңиз | делдери | делдерибиз | делдериңер | делдериңиздер | делдери |
| Илик | делдеримдин / делдеримин | делдериңдин / делдериңин | делдериңиздин | делдеринин | делдерибиздин | делдериңердин | делдериңиздердин | делдеринин |
| Барыш | делдериме | делдериңе | делдериңизге | делдерине | делдерибизге | делдериңерге | делдериңиздерге | делдерине |
| Табыш | делдеримди / делдерими | делдериңди / делдериңи | делдериңизди | делдерин | делдерибизди | делдериңерди | делдериңиздерди | делдерин |
| Жатыш | делдеримде | делдериңде | делдериңизде | делдеринде | делдерибизде | делдериңерде | делдериңиздерде | делдеринде |
| Чыгыш | делдеримден / делдеримен | делдериңден / делдериңен | делдериңизден | делдеринен | делдерибизден | делдериңерден | делдериңиздерден | делдеринен |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | делмин | делбиз |
| 2-жак | делсиң | делсиңер |
| 2-жак (сылык) | делсиз | делсиздер |
| жатыш · 1-жак | делдемин | делдебиз |
| жатыш · 2-жак | делдесиң | делдесиңер |
| жатыш · 2-жак (сылык) | делдесиз | делдесиздер |
| чыгыш · 1-жак | делденмин | делденбиз |
| чыгыш · 2-жак | делденсиң | делденсиңер |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | делденсиз | делденсиздер |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
дел-
Этиштин жакталышы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | делемин / делем | делесиң | делесиз | делет | делебиз | делесиңер | делесиздер | делишет / делет |
| Айкын өткөн чак | делдим | делдиң | делдиңиз | делди | делдик | делдиңер | делдиңиздер | делишти / делди |
| Жалпы өткөн чак | делгенмин / делгемин / делгем | делгенсиң | делгенсиз | делген | делгенбиз | делгенсиңер | делгенсиздер | делген |
| Капыскы өткөн чак | делиптирмин / делипмин | делиптирсиң / делипсиң | делиптирсиз / делипсиз | делиптир | делиптирбиз / делиппиз | делиптирсиңер / делипсиңер | делиптирсиздер / делипсиздер | делишиптир / делиптир |
| Адат өткөн чак | делчүмүн | делчүсүң | делчүсүз | делчү | делчүбүз | делчүсүңөр | делчүсүздөр | делчү |
| Арсар келер чак | делермин | делерсиң | делерсиз | делер | делербиз | делерсиңер | делерсиздер | делер |
| Шарттуу ыңгай | делсем | делсең | делсеңиз | делсе | делсек | делсеңер | делсеңиздер | делсе / делишсе |
| Тилек ыңгай | делгим | делгиң | делгиңиз | делгиси | делгибиз | делгиңер | делгиңиздер | делгиси |
| Буйрук ыңгай | делейин | дел | делиңиз | делсин | делели | делгиле | делиңиздер | делсин |
| Ниет ыңгай | делмекчимин / делмекмин | делмекчисиң / делмексиң | делмекчисиз / делмексиз | делмекчи / делмек | делмекчибиз / делмекпиз | делмекчисиңер / делмексиңер | делмекчисиздер / делмексиздер | делмекчи / делмек |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | делбеймин / делбейм | делбейсиң | делбейсиз | делбейт | делбейбиз | делбейсиңер | делбейсиздер | делишпейт / делбейт |
| Айкын өткөн чак | делбедим | делбедиң | делбедиңиз | делбеди | делбедик | делбедиңер | делбедиңиздер | делишпеди / делбеди |
| Жалпы өткөн чак | делбегенмин | делбегенсиң | делбегенсиз | делбеген | делбегенбиз | делбегенсиңер | делбегенсиздер | делбеген |
| Капыскы өткөн чак | делбептирмин | делбептирсиң | делбептирсиз | делбептир | делбептирбиз | делбептирсиңер | делбептирсиздер | делбептир |
| Арсар келер чак | делбесмин | делбессиң | делбессиз | делбес | делбеспиз | — | — | делбес |
| Шарттуу ыңгай | делбесем | делбесең | делбесеңиз | делбесе | делбесек | делбесеңер | делбесеңиздер | делишпесе / делбесе |
| Буйрук ыңгай | делбейин | делбе | делбеңиз | делбесин | делбейли | делбегиле | делбеңиздер | делбесин |
Кыймыл атоочтор Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -уу | делүү |
| -ыш | делиш |
| -мак | делмек |
| -май | делмей |
| -баш | делбеш |
Атоочтуктар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -ган | делген |
| -ар | делер |
| -бас | делбес |
| -уучу | делүүчү |
| -чу | делчү |
Чакчылдар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -а, -й | деле |
| -ып | делип |
| -ганы | делгени |
| -ганча | делгенче |
| -гыча | делгиче |
| -майынча | делмейинче |