Морфология › ден
ден
Жөндөмө категориясы Эреже
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | деним | дендерим |
| сен | дениң | дендериң |
| сиз | дениңиз | дендериңиз |
| ал | дени | дендери |
| биз | денибиз | дендерибиз |
| силер | дениңер | дендериңер |
| сиздер | дениңиздер | дендериңиздер |
| алар | дени | дендери |
| жалпы таандык (-ныкы) | дендики | дендердики |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | деним | дениң | дениңиз | дени | денибиз | дениңер | дениңиздер | дени |
| Илик | денимдин / денимин | дениңдин / дениңин | дениңиздин | денинин | денибиздин | дениңердин | дениңиздердин | денинин |
| Барыш | дениме | дениңе | дениңизге | денине | денибизге | дениңерге | дениңиздерге | денине |
| Табыш | денимди / деними | дениңди / дениңи | дениңизди | денин | денибизди | дениңерди | дениңиздерди | денин |
| Жатыш | денимде | дениңде | дениңизде | денинде | денибизде | дениңерде | дениңиздерде | денинде |
| Чыгыш | денимден / денимен | дениңден / дениңен | дениңизден | денинен | денибизден | дениңерден | дениңиздерден | денинен |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | дендерим | дендериң | дендериңиз | дендери | дендерибиз | дендериңер | дендериңиздер | дендери |
| Илик | дендеримдин / дендеримин | дендериңдин / дендериңин | дендериңиздин | дендеринин | дендерибиздин | дендериңердин | дендериңиздердин | дендеринин |
| Барыш | дендериме | дендериңе | дендериңизге | дендерине | дендерибизге | дендериңерге | дендериңиздерге | дендерине |
| Табыш | дендеримди / дендерими | дендериңди / дендериңи | дендериңизди | дендерин | дендерибизди | дендериңерди | дендериңиздерди | дендерин |
| Жатыш | дендеримде | дендериңде | дендериңизде | дендеринде | дендерибизде | дендериңерде | дендериңиздерде | дендеринде |
| Чыгыш | дендеримден / дендеримен | дендериңден / дендериңен | дендериңизден | дендеринен | дендерибизден | дендериңерден | дендериңиздерден | дендеринен |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | денмин | денбиз |
| 2-жак | денсиң | денсиңер |
| 2-жак (сылык) | денсиз | денсиздер |
| жатыш · 1-жак | дендемин | дендебиз |
| жатыш · 2-жак | дендесиң | дендесиңер |
| жатыш · 2-жак (сылык) | дендесиз | дендесиздер |
| чыгыш · 1-жак | денденмин | денденбиз |
| чыгыш · 2-жак | денденсиң | денденсиңер |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | денденсиз | денденсиздер |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
ден-
Этиштин жакталышы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | денем / денемин | денесиң | денесиз | денет | денебиз | денесиңер | денесиздер | денишет / денет |
| Айкын өткөн чак | дендим | дендиң | дендиңиз | денди | дендик | дендиңер | дендиңиздер | денди / деништи |
| Жалпы өткөн чак | денгенмин / денгемин / денгем | денгенсиң | денгенсиз | денген | денгенбиз | денгенсиңер | денгенсиздер | денген |
| Капыскы өткөн чак | дениптирмин / денипмин | дениптирсиң / денипсиң | дениптирсиз / денипсиз | дениптир | дениптирбиз / дениппиз | дениптирсиңер / денипсиңер | дениптирсиздер / денипсиздер | денишиптир / дениптир |
| Адат өткөн чак | денчүмүн | денчүсүң | денчүсүз | денчү | денчүбүз | денчүсүңөр | денчүсүздөр | денчү |
| Арсар келер чак | денермин | денерсиң | денерсиз | денер | денербиз | денерсиңер | денерсиздер | денер |
| Шарттуу ыңгай | денсем | денсең | денсеңиз | денсе | денсек | денсеңер | денсеңиздер | денишсе / денсе |
| Тилек ыңгай | денгим | денгиң | денгиңиз | денгиси | денгибиз | денгиңер | денгиңиздер | денгиси |
| Буйрук ыңгай | денейин | ден | дениңиз | денсин | денели | денгиле | дениңиздер | денсин |
| Ниет ыңгай | денмекчимин / денмекмин | денмекчисиң / денмексиң | денмекчисиз / денмексиз | денмекчи / денмек | денмекчибиз / денмекпиз | денмекчисиңер / денмексиңер | денмекчисиздер / денмексиздер | денмекчи / денмек |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | денбеймин / денбейм | денбейсиң | денбейсиз | денбейт | денбейбиз | денбейсиңер | денбейсиздер | денишпейт / денбейт |
| Айкын өткөн чак | денбедим | денбедиң | денбедиңиз | денбеди | денбедик | денбедиңер | денбедиңиздер | денишпеди / денбеди |
| Жалпы өткөн чак | денбегенмин | денбегенсиң | денбегенсиз | денбеген | денбегенбиз | денбегенсиңер | денбегенсиздер | денбеген |
| Капыскы өткөн чак | денбептирмин | денбептирсиң | денбептирсиз | денбептир | денбептирбиз | денбептирсиңер | денбептирсиздер | денбептир |
| Арсар келер чак | денбесмин | денбессиң | денбессиз | денбес | денбеспиз | — | — | денбес |
| Шарттуу ыңгай | денбесем | денбесең | денбесеңиз | денбесе | денбесек | денбесеңер | денбесеңиздер | денишпесе / денбесе |
| Буйрук ыңгай | денбейин | денбе | денбеңиз | денбесин | денбейли | денбегиле | денбеңиздер | денбесин |
Кыймыл атоочтор Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -уу | денүү |
| -ыш | дениш |
| -мак | денмек |
| -май | денмей |
| -баш | денбеш |
Атоочтуктар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -ган | денген |
| -ар | денер |
| -бас | денбес |
| -уучу | денүүчү |
| -чу | денчү |
Чакчылдар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -а, -й | дене |
| -ып | денип |
| -ганы | денгени |
| -ганча | денгенче |
| -гыча | денгиче |
| -майынча | денмейинче |