Морфология › чий
чий
Жөндөмө категориясы Эреже
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | чийим | чийлерим |
| сен | чийиң | чийлериң |
| сиз | чийиңиз | чийлериңиз |
| ал | чийи | чийлери |
| биз | чийибиз | чийлерибиз |
| силер | чийиңер | чийлериңер |
| сиздер | чийиңиздер | чийлериңиздер |
| алар | чийи | чийлери |
| жалпы таандык (-ныкы) | чийдики | чийлердики |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | чийим | чийиң | чийиңиз | чийи | чийибиз | чийиңер | чийиңиздер | чийи |
| Илик | чийимдин / чийимин | чийиңдин / чийиңин | чийиңиздин | чийинин | чийибиздин | чийиңердин | чийиңиздердин | чийинин |
| Барыш | чийиме | чийиңе | чийиңизге | чийине | чийибизге | чийиңерге | чийиңиздерге | чийине |
| Табыш | чийимди / чийими | чийиңди / чийиңи | чийиңизди | чийин | чийибизди | чийиңерди | чийиңиздерди | чийин |
| Жатыш | чийимде | чийиңде | чийиңизде | чийинде | чийибизде | чийиңерде | чийиңиздерде | чийинде |
| Чыгыш | чийимден / чийимен | чийиңден / чийиңен | чийиңизден | чийинен | чийибизден | чийиңерден | чийиңиздерден | чийинен |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | чийлерим | чийлериң | чийлериңиз | чийлери | чийлерибиз | чийлериңер | чийлериңиздер | чийлери |
| Илик | чийлеримдин / чийлеримин | чийлериңдин / чийлериңин | чийлериңиздин | чийлеринин | чийлерибиздин | чийлериңердин | чийлериңиздердин | чийлеринин |
| Барыш | чийлериме | чийлериңе | чийлериңизге | чийлерине | чийлерибизге | чийлериңерге | чийлериңиздерге | чийлерине |
| Табыш | чийлеримди / чийлерими | чийлериңди / чийлериңи | чийлериңизди | чийлерин | чийлерибизди | чийлериңерди | чийлериңиздерди | чийлерин |
| Жатыш | чийлеримде | чийлериңде | чийлериңизде | чийлеринде | чийлерибизде | чийлериңерде | чийлериңиздерде | чийлеринде |
| Чыгыш | чийлеримден / чийлеримен | чийлериңден / чийлериңен | чийлериңизден | чийлеринен | чийлерибизден | чийлериңерден | чийлериңиздерден | чийлеринен |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | чиймин | чийбиз |
| 2-жак | чийсиң | чийсиңер |
| 2-жак (сылык) | чийсиз | чийсиздер |
| жатыш · 1-жак | чийдемин | чийдебиз |
| жатыш · 2-жак | чийдесиң | чийдесиңер |
| жатыш · 2-жак (сылык) | чийдесиз | чийдесиздер |
| чыгыш · 1-жак | чийденмин | чийденбиз |
| чыгыш · 2-жак | чийденсиң | чийденсиңер |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | чийденсиз | чийденсиздер |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Жөндөмө категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| Атооч | чий | чийлер |
| Илик | чийдин | чийлердин |
| Барыш | чийге | чийлерге |
| Табыш | чийди | чийлерди |
| Жатыш | чийде | чийлерде |
| Чыгыш | чийден | чийлерден |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | чийим | чийлерим |
| сен | чийиң | чийлериң |
| сиз | чийиңиз | чийлериңиз |
| ал | чийи | чийлери |
| биз | чийибиз | чийлерибиз |
| силер | чийиңер | чийлериңер |
| сиздер | чийиңиздер | чийлериңиздер |
| алар | чийи | чийлери |
| жалпы таандык (-ныкы) | чийдики | чийлердики |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | чийим | чийиң | чийиңиз | чийи | чийибиз | чийиңер | чийиңиздер | чийи |
| Илик | чийимдин / чийимин | чийиңдин / чийиңин | чийиңиздин | чийинин | чийибиздин | чийиңердин | чийиңиздердин | чийинин |
| Барыш | чийиме | чийиңе | чийиңизге | чийине | чийибизге | чийиңерге | чийиңиздерге | чийине |
| Табыш | чийимди / чийими | чийиңди / чийиңи | чийиңизди | чийин | чийибизди | чийиңерди | чийиңиздерди | чийин |
| Жатыш | чийимде | чийиңде | чийиңизде | чийинде | чийибизде | чийиңерде | чийиңиздерде | чийинде |
| Чыгыш | чийимден / чийимен | чийиңден / чийиңен | чийиңизден | чийинен | чийибизден | чийиңерден | чийиңиздерден | чийинен |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | чийлерим | чийлериң | чийлериңиз | чийлери | чийлерибиз | чийлериңер | чийлериңиздер | чийлери |
| Илик | чийлеримдин / чийлеримин | чийлериңдин / чийлериңин | чийлериңиздин | чийлеринин | чийлерибиздин | чийлериңердин | чийлериңиздердин | чийлеринин |
| Барыш | чийлериме | чийлериңе | чийлериңизге | чийлерине | чийлерибизге | чийлериңерге | чийлериңиздерге | чийлерине |
| Табыш | чийлеримди / чийлерими | чийлериңди / чийлериңи | чийлериңизди | чийлерин | чийлерибизди | чийлериңерди | чийлериңиздерди | чийлерин |
| Жатыш | чийлеримде | чийлериңде | чийлериңизде | чийлеринде | чийлерибизде | чийлериңерде | чийлериңиздерде | чийлеринде |
| Чыгыш | чийлеримден / чийлеримен | чийлериңден / чийлериңен | чийлериңизден | чийлеринен | чийлерибизден | чийлериңерден | чийлериңиздерден | чийлеринен |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | чиймин | чийбиз |
| 2-жак | чийсиң | чийсиңер |
| 2-жак (сылык) | чийсиз | чийсиздер |
| жатыш · 1-жак | чийдемин | чийдебиз |
| жатыш · 2-жак | чийдесиң | чийдесиңер |
| жатыш · 2-жак (сылык) | чийдесиз | чийдесиздер |
| чыгыш · 1-жак | чийденмин | чийденбиз |
| чыгыш · 2-жак | чийденсиң | чийденсиңер |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | чийденсиз | чийденсиздер |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Сын атоочтун даражалары Эреже
| Даража | |
|---|---|
| Салыштырма даража | чийирээк |
чий-
Этиштин жакталышы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | чиемин / чием | чиесиң | чиесиз | чиет | чиебиз | чиесиңер | чиесиздер | чийишет / чиет |
| Айкын өткөн чак | чийдим | чийдиң | чийдиңиз | чийди | чийдик | чийдиңер | чийдиңиздер | чийди / чийишти |
| Жалпы өткөн чак | чийгенмин / чийгемин / чийгем | чийгенсиң | чийгенсиз | чийген | чийгенбиз | чийгенсиңер | чийгенсиздер | чийген |
| Капыскы өткөн чак | чийиптирмин / чийипмин | чийиптирсиң / чийипсиң | чийиптирсиз / чийипсиз | чийиптир | чийиптирбиз / чийиппиз | чийиптирсиңер / чийипсиңер | чийиптирсиздер / чийипсиздер | чийишиптир / чийиптир |
| Адат өткөн чак | чийчүмүн | чийчүсүң | чийчүсүз | чийчү | чийчүбүз | чийчүсүңөр | чийчүсүздөр | чийчү |
| Арсар келер чак | чиермин | чиерсиң | чиерсиз | чиер | чиербиз | чиерсиңер | чиерсиздер | чиер |
| Шарттуу ыңгай | чийсем | чийсең | чийсеңиз | чийсе | чийсек | чийсеңер | чийсеңиздер | чийишсе / чийсе |
| Тилек ыңгай | чийгим | чийгиң | чийгиңиз | чийгиси | чийгибиз | чийгиңер | чийгиңиздер | чийгиси |
| Буйрук ыңгай | чиейин | чий | чийиңиз | чийсин | чиели | чийгиле | чийиңиздер | чийсин |
| Ниет ыңгай | чиймекчимин / чиймекмин | чиймекчисиң / чиймексиң | чиймекчисиз / чиймексиз | чиймекчи / чиймек | чиймекчибиз / чиймекпиз | чиймекчисиңер / чиймексиңер | чиймекчисиздер / чиймексиздер | чиймекчи / чиймек |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | чийбеймин / чийбейм | чийбейсиң | чийбейсиз | чийбейт | чийбейбиз | чийбейсиңер | чийбейсиздер | чийишпейт / чийбейт |
| Айкын өткөн чак | чийбедим | чийбедиң | чийбедиңиз | чийбеди | чийбедик | чийбедиңер | чийбедиңиздер | чийишпеди / чийбеди |
| Жалпы өткөн чак | чийбегенмин | чийбегенсиң | чийбегенсиз | чийбеген | чийбегенбиз | чийбегенсиңер | чийбегенсиздер | чийбеген |
| Капыскы өткөн чак | чийбептирмин | чийбептирсиң | чийбептирсиз | чийбептир | чийбептирбиз | чийбептирсиңер | чийбептирсиздер | чийбептир |
| Арсар келер чак | чийбесмин | чийбессиң | чийбессиз | чийбес | чийбеспиз | — | — | чийбес |
| Шарттуу ыңгай | чийбесем | чийбесең | чийбесеңиз | чийбесе | чийбесек | чийбесеңер | чийбесеңиздер | чийишпесе / чийбесе |
| Буйрук ыңгай | чийбейин | чийбе | чийбеңиз | чийбесин | чийбейли | чийбегиле | чийбеңиздер | чийбесин |
Кыймыл атоочтор Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -уу | чийүү |
| -ыш | чийиш |
| -мак | чиймек |
| -май | чиймей |
| -баш | чийбеш |
Атоочтуктар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -ган | чийген |
| -ар | чиер |
| -бас | чийбес |
| -уучу | чийүүчү |
| -чу | чийчү |
Чакчылдар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -а, -й | чие |
| -ып | чийип |
| -ганы | чийгени |
| -ганча | чийгенче |
| -гыча | чийгиче |
| -майынча | чиймейинче |