Морфология › эң
эң
Жөндөмө категориясы Эреже
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | эңим | эңдерим |
| сен | эңиң | эңдериң |
| сиз | эңиңиз | эңдериңиз |
| ал | эңи | эңдери |
| биз | эңибиз | эңдерибиз |
| силер | эңиңер | эңдериңер |
| сиздер | эңиңиздер | эңдериңиздер |
| алар | эңи | эңдери |
| жалпы таандык (-ныкы) | эңдики | эңдердики |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | эңим | эңиң | эңиңиз | эңи | эңибиз | эңиңер | эңиңиздер | эңи |
| Илик | эңимдин / эңимин | эңиңдин / эңиңин | эңиңиздин | эңинин | эңибиздин | эңиңердин | эңиңиздердин | эңинин |
| Барыш | эңиме | эңиңе | эңиңизге | эңине | эңибизге | эңиңерге | эңиңиздерге | эңине |
| Табыш | эңимди / эңими | эңиңди / эңиңи | эңиңизди | эңин | эңибизди | эңиңерди | эңиңиздерди | эңин |
| Жатыш | эңимде | эңиңде | эңиңизде | эңинде | эңибизде | эңиңерде | эңиңиздерде | эңинде |
| Чыгыш | эңимден / эңимен | эңиңден / эңиңен | эңиңизден | эңинен | эңибизден | эңиңерден | эңиңиздерден | эңинен |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | эңдерим | эңдериң | эңдериңиз | эңдери | эңдерибиз | эңдериңер | эңдериңиздер | эңдери |
| Илик | эңдеримдин / эңдеримин | эңдериңдин / эңдериңин | эңдериңиздин | эңдеринин | эңдерибиздин | эңдериңердин | эңдериңиздердин | эңдеринин |
| Барыш | эңдериме | эңдериңе | эңдериңизге | эңдерине | эңдерибизге | эңдериңерге | эңдериңиздерге | эңдерине |
| Табыш | эңдеримди / эңдерими | эңдериңди / эңдериңи | эңдериңизди | эңдерин | эңдерибизди | эңдериңерди | эңдериңиздерди | эңдерин |
| Жатыш | эңдеримде | эңдериңде | эңдериңизде | эңдеринде | эңдерибизде | эңдериңерде | эңдериңиздерде | эңдеринде |
| Чыгыш | эңдеримден / эңдеримен | эңдериңден / эңдериңен | эңдериңизден | эңдеринен | эңдерибизден | эңдериңерден | эңдериңиздерден | эңдеринен |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | эңмин | эңбиз |
| 2-жак | эңсиң | эңсиңер |
| 2-жак (сылык) | эңсиз | эңсиздер |
| жатыш · 1-жак | эңдемин | эңдебиз |
| жатыш · 2-жак | эңдесиң | эңдесиңер |
| жатыш · 2-жак (сылык) | эңдесиз | эңдесиздер |
| чыгыш · 1-жак | эңденмин | эңденбиз |
| чыгыш · 2-жак | эңденсиң | эңденсиңер |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | эңденсиз | эңденсиздер |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Жөндөмө категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| Атооч | эң | эңдер |
| Илик | эңдин | эңдердин |
| Барыш | эңге | эңдерге |
| Табыш | эңди | эңдерди |
| Жатыш | эңде | эңдерде |
| Чыгыш | эңден | эңдерден |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | эңим | эңдерим |
| сен | эңиң | эңдериң |
| сиз | эңиңиз | эңдериңиз |
| ал | эңи | эңдери |
| биз | эңибиз | эңдерибиз |
| силер | эңиңер | эңдериңер |
| сиздер | эңиңиздер | эңдериңиздер |
| алар | эңи | эңдери |
| жалпы таандык (-ныкы) | эңдики | эңдердики |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | эңим | эңиң | эңиңиз | эңи | эңибиз | эңиңер | эңиңиздер | эңи |
| Илик | эңимдин / эңимин | эңиңдин / эңиңин | эңиңиздин | эңинин | эңибиздин | эңиңердин | эңиңиздердин | эңинин |
| Барыш | эңиме | эңиңе | эңиңизге | эңине | эңибизге | эңиңерге | эңиңиздерге | эңине |
| Табыш | эңимди / эңими | эңиңди / эңиңи | эңиңизди | эңин | эңибизди | эңиңерди | эңиңиздерди | эңин |
| Жатыш | эңимде | эңиңде | эңиңизде | эңинде | эңибизде | эңиңерде | эңиңиздерде | эңинде |
| Чыгыш | эңимден / эңимен | эңиңден / эңиңен | эңиңизден | эңинен | эңибизден | эңиңерден | эңиңиздерден | эңинен |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | эңдерим | эңдериң | эңдериңиз | эңдери | эңдерибиз | эңдериңер | эңдериңиздер | эңдери |
| Илик | эңдеримдин / эңдеримин | эңдериңдин / эңдериңин | эңдериңиздин | эңдеринин | эңдерибиздин | эңдериңердин | эңдериңиздердин | эңдеринин |
| Барыш | эңдериме | эңдериңе | эңдериңизге | эңдерине | эңдерибизге | эңдериңерге | эңдериңиздерге | эңдерине |
| Табыш | эңдеримди / эңдерими | эңдериңди / эңдериңи | эңдериңизди | эңдерин | эңдерибизди | эңдериңерди | эңдериңиздерди | эңдерин |
| Жатыш | эңдеримде | эңдериңде | эңдериңизде | эңдеринде | эңдерибизде | эңдериңерде | эңдериңиздерде | эңдеринде |
| Чыгыш | эңдеримден / эңдеримен | эңдериңден / эңдериңен | эңдериңизден | эңдеринен | эңдерибизден | эңдериңерден | эңдериңиздерден | эңдеринен |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | эңмин | эңбиз |
| 2-жак | эңсиң | эңсиңер |
| 2-жак (сылык) | эңсиз | эңсиздер |
| жатыш · 1-жак | эңдемин | эңдебиз |
| жатыш · 2-жак | эңдесиң | эңдесиңер |
| жатыш · 2-жак (сылык) | эңдесиз | эңдесиздер |
| чыгыш · 1-жак | эңденмин | эңденбиз |
| чыгыш · 2-жак | эңденсиң | эңденсиңер |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | эңденсиз | эңденсиздер |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Сын атоочтун даражалары Эреже
| Даража | |
|---|---|
| Салыштырма даража | эңирээк |
эң-
Этиштин жакталышы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | эңемин / эңем | эңесиң | эңесиз | эңет | эңебиз | эңесиңер | эңесиздер | эңет / эңишет |
| Айкын өткөн чак | эңдим | эңдиң | эңдиңиз | эңди | эңдик | эңдиңер | эңдиңиздер | эңишти / эңди |
| Жалпы өткөн чак | эңгенмин / эңгемин / эңгем | эңгенсиң | эңгенсиз | эңген | эңгенбиз | эңгенсиңер | эңгенсиздер | эңген |
| Капыскы өткөн чак | эңиптирмин / эңипмин | эңиптирсиң / эңипсиң | эңиптирсиз / эңипсиз | эңиптир | эңиптирбиз / эңиппиз | эңиптирсиңер / эңипсиңер | эңиптирсиздер / эңипсиздер | эңишиптир / эңиптир |
| Адат өткөн чак | эңчүмүн | эңчүсүң | эңчүсүз | эңчү | эңчүбүз | эңчүсүңөр | эңчүсүздөр | эңчү |
| Арсар келер чак | эңермин | эңерсиң | эңерсиз | эңер | эңербиз | эңерсиңер | эңерсиздер | эңер |
| Шарттуу ыңгай | эңсем | эңсең | эңсеңиз | эңсе | эңсек | эңсеңер | эңсеңиздер | эңсе / эңишсе |
| Тилек ыңгай | эңгим | эңгиң | эңгиңиз | эңгиси | эңгибиз | эңгиңер | эңгиңиздер | эңгиси |
| Буйрук ыңгай | эңейин | эң | эңиңиз | эңсин | эңели | эңгиле | эңиңиздер | эңсин |
| Ниет ыңгай | эңмекчимин / эңмекмин | эңмекчисиң / эңмексиң | эңмекчисиз / эңмексиз | эңмекчи / эңмек | эңмекчибиз / эңмекпиз | эңмекчисиңер / эңмексиңер | эңмекчисиздер / эңмексиздер | эңмекчи / эңмек |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | эңбеймин / эңбейм | эңбейсиң | эңбейсиз | эңбейт | эңбейбиз | эңбейсиңер | эңбейсиздер | эңишпейт / эңбейт |
| Айкын өткөн чак | эңбедим | эңбедиң | эңбедиңиз | эңбеди | эңбедик | эңбедиңер | эңбедиңиздер | эңишпеди / эңбеди |
| Жалпы өткөн чак | эңбегенмин | эңбегенсиң | эңбегенсиз | эңбеген | эңбегенбиз | эңбегенсиңер | эңбегенсиздер | эңбеген |
| Капыскы өткөн чак | эңбептирмин | эңбептирсиң | эңбептирсиз | эңбептир | эңбептирбиз | эңбептирсиңер | эңбептирсиздер | эңбептир |
| Арсар келер чак | эңбесмин | эңбессиң | эңбессиз | эңбес | эңбеспиз | — | — | эңбес |
| Шарттуу ыңгай | эңбесем | эңбесең | эңбесеңиз | эңбесе | эңбесек | эңбесеңер | эңбесеңиздер | эңишпесе / эңбесе |
| Буйрук ыңгай | эңбейин | эңбе | эңбеңиз | эңбесин | эңбейли | эңбегиле | эңбеңиздер | эңбесин |
Кыймыл атоочтор Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -уу | эңүү |
| -ыш | эңиш |
| -мак | эңмек |
| -май | эңмей |
| -баш | эңбеш |
Атоочтуктар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -ган | эңген |
| -ар | эңер |
| -бас | эңбес |
| -уучу | эңүүчү |
| -чу | эңчү |
Чакчылдар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -а, -й | эңе |
| -ып | эңип |
| -ганы | эңгени |
| -ганча | эңгенче |
| -гыча | эңгиче |
| -майынча | эңмейинче |