Морфология › эс
эс
Жөндөмө категориясы Эреже
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | эсим | эстерим |
| сен | эсиң | эстериң |
| сиз | эсиңиз | эстериңиз |
| ал | эси | эстери |
| биз | эсибиз | эстерибиз |
| силер | эсиңер | эстериңер |
| сиздер | эсиңиздер | эстериңиздер |
| алар | эси | эстери |
| жалпы таандык (-ныкы) | эстики | эстердики |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | эсим | эсиң | эсиңиз | эси | эсибиз | эсиңер | эсиңиздер | эси |
| Илик | эсимдин / эсимин | эсиңдин / эсиңин | эсиңиздин | эсинин | эсибиздин | эсиңердин | эсиңиздердин | эсинин |
| Барыш | эсиме | эсиңе | эсиңизге | эсине | эсибизге | эсиңерге | эсиңиздерге | эсине |
| Табыш | эсимди / эсими | эсиңди / эсиңи | эсиңизди | эсин | эсибизди | эсиңерди | эсиңиздерди | эсин |
| Жатыш | эсимде | эсиңде | эсиңизде | эсинде | эсибизде | эсиңерде | эсиңиздерде | эсинде |
| Чыгыш | эсимден / эсимен | эсиңден / эсиңен | эсиңизден | эсинен | эсибизден | эсиңерден | эсиңиздерден | эсинен |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | эстерим | эстериң | эстериңиз | эстери | эстерибиз | эстериңер | эстериңиздер | эстери |
| Илик | эстеримдин / эстеримин | эстериңдин / эстериңин | эстериңиздин | эстеринин | эстерибиздин | эстериңердин | эстериңиздердин | эстеринин |
| Барыш | эстериме | эстериңе | эстериңизге | эстерине | эстерибизге | эстериңерге | эстериңиздерге | эстерине |
| Табыш | эстеримди / эстерими | эстериңди / эстериңи | эстериңизди | эстерин | эстерибизди | эстериңерди | эстериңиздерди | эстерин |
| Жатыш | эстеримде | эстериңде | эстериңизде | эстеринде | эстерибизде | эстериңерде | эстериңиздерде | эстеринде |
| Чыгыш | эстеримден / эстеримен | эстериңден / эстериңен | эстериңизден | эстеринен | эстерибизден | эстериңерден | эстериңиздерден | эстеринен |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | эсмин | эспиз |
| 2-жак | эссиң | эссиңер |
| 2-жак (сылык) | эссиз | эссиздер |
| жатыш · 1-жак | эстемин | эстебиз |
| жатыш · 2-жак | эстесиң | эстесиңер |
| жатыш · 2-жак (сылык) | эстесиз | эстесиздер |
| чыгыш · 1-жак | эстенмин | эстенбиз |
| чыгыш · 2-жак | эстенсиң | эстенсиңер |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | эстенсиз | эстенсиздер |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Жөндөмө категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| Атооч | эс | эстер |
| Илик | эстин | эстердин |
| Барыш | эске | эстерге |
| Табыш | эсти | эстерди |
| Жатыш | эсте | эстерде |
| Чыгыш | эстен | эстерден |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | эсим | эстерим |
| сен | эсиң | эстериң |
| сиз | эсиңиз | эстериңиз |
| ал | эси | эстери |
| биз | эсибиз | эстерибиз |
| силер | эсиңер | эстериңер |
| сиздер | эсиңиздер | эстериңиздер |
| алар | эси | эстери |
| жалпы таандык (-ныкы) | эстики | эстердики |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | эсим | эсиң | эсиңиз | эси | эсибиз | эсиңер | эсиңиздер | эси |
| Илик | эсимдин / эсимин | эсиңдин / эсиңин | эсиңиздин | эсинин | эсибиздин | эсиңердин | эсиңиздердин | эсинин |
| Барыш | эсиме | эсиңе | эсиңизге | эсине | эсибизге | эсиңерге | эсиңиздерге | эсине |
| Табыш | эсимди / эсими | эсиңди / эсиңи | эсиңизди | эсин | эсибизди | эсиңерди | эсиңиздерди | эсин |
| Жатыш | эсимде | эсиңде | эсиңизде | эсинде | эсибизде | эсиңерде | эсиңиздерде | эсинде |
| Чыгыш | эсимден / эсимен | эсиңден / эсиңен | эсиңизден | эсинен | эсибизден | эсиңерден | эсиңиздерден | эсинен |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | эстерим | эстериң | эстериңиз | эстери | эстерибиз | эстериңер | эстериңиздер | эстери |
| Илик | эстеримдин / эстеримин | эстериңдин / эстериңин | эстериңиздин | эстеринин | эстерибиздин | эстериңердин | эстериңиздердин | эстеринин |
| Барыш | эстериме | эстериңе | эстериңизге | эстерине | эстерибизге | эстериңерге | эстериңиздерге | эстерине |
| Табыш | эстеримди / эстерими | эстериңди / эстериңи | эстериңизди | эстерин | эстерибизди | эстериңерди | эстериңиздерди | эстерин |
| Жатыш | эстеримде | эстериңде | эстериңизде | эстеринде | эстерибизде | эстериңерде | эстериңиздерде | эстеринде |
| Чыгыш | эстеримден / эстеримен | эстериңден / эстериңен | эстериңизден | эстеринен | эстерибизден | эстериңерден | эстериңиздерден | эстеринен |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | эсмин | эспиз |
| 2-жак | эссиң | эссиңер |
| 2-жак (сылык) | эссиз | эссиздер |
| жатыш · 1-жак | эстемин | эстебиз |
| жатыш · 2-жак | эстесиң | эстесиңер |
| жатыш · 2-жак (сылык) | эстесиз | эстесиздер |
| чыгыш · 1-жак | эстенмин | эстенбиз |
| чыгыш · 2-жак | эстенсиң | эстенсиңер |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | эстенсиз | эстенсиздер |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Сын атоочтун даражалары Эреже
| Даража | |
|---|---|
| Салыштырма даража | эсирээк |
эс-
Этиштин жакталышы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | эсемин / эсем | эсесиң | эсесиз | эсет | эсебиз | эсесиңер | эсесиздер | эсишет / эсет |
| Айкын өткөн чак | эстим | эстиң | эстиңиз | эсти | эстик | эстиңер | эстиңиздер | эсти / эсишти |
| Жалпы өткөн чак | эскенмин / эскемин / эскем | эскенсиң | эскенсиз | эскен | эскенбиз | эскенсиңер | эскенсиздер | эскен |
| Капыскы өткөн чак | эсиптирмин / эсипмин | эсиптирсиң / эсипсиң | эсиптирсиз / эсипсиз | эсиптир | эсиптирбиз / эсиппиз | эсиптирсиңер / эсипсиңер | эсиптирсиздер / эсипсиздер | эсишиптир / эсиптир |
| Адат өткөн чак | эсчүмүн | эсчүсүң | эсчүсүз | эсчү | эсчүбүз | эсчүсүңөр | эсчүсүздөр | эсчү |
| Арсар келер чак | эсермин | эсерсиң | эсерсиз | эсер | эсербиз | эсерсиңер | эсерсиздер | эсер |
| Шарттуу ыңгай | эссем | эссең | эссеңиз | эссе | эссек | эссеңер | эссеңиздер | эсишсе / эссе |
| Тилек ыңгай | эским | эскиң | эскиңиз | эскиси | эскибиз | эскиңер | эскиңиздер | эскиси |
| Буйрук ыңгай | эсейин | эс | эсиңиз | эссин | эсели | эскиле | эсиңиздер | эссин |
| Ниет ыңгай | эсмекчимин / эсмекмин | эсмекчисиң / эсмексиң | эсмекчисиз / эсмексиз | эсмекчи / эсмек | эсмекчибиз / эсмекпиз | эсмекчисиңер / эсмексиңер | эсмекчисиздер / эсмексиздер | эсмекчи / эсмек |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | эспеймин / эспейм | эспейсиң | эспейсиз | эспейт | эспейбиз | эспейсиңер | эспейсиздер | эсишпейт / эспейт |
| Айкын өткөн чак | эспедим | эспедиң | эспедиңиз | эспеди | эспедик | эспедиңер | эспедиңиздер | эсишпеди / эспеди |
| Жалпы өткөн чак | эспегенмин | эспегенсиң | эспегенсиз | эспеген | эспегенбиз | эспегенсиңер | эспегенсиздер | эспеген |
| Капыскы өткөн чак | эспептирмин | эспептирсиң | эспептирсиз | эспептир | эспептирбиз | эспептирсиңер | эспептирсиздер | эспептир |
| Арсар келер чак | эспесмин | эспессиң | эспессиз | эспес | эспеспиз | — | — | эспес |
| Шарттуу ыңгай | эспесем | эспесең | эспесеңиз | эспесе | эспесек | эспесеңер | эспесеңиздер | эсишпесе / эспесе |
| Буйрук ыңгай | эспейин | эспе | эспеңиз | эспесин | эспейли | эспегиле | эспеңиздер | эспесин |
Кыймыл атоочтор Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -уу | эсүү |
| -ыш | эсиш |
| -мак | эсмек |
| -май | эсмей |
| -баш | эспеш |
Атоочтуктар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -ган | эскен |
| -ар | эсер |
| -бас | эспес |
| -уучу | эсүүчү |
| -чу | эсчү |
Чакчылдар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -а, -й | эсе |
| -ып | эсип |
| -ганы | эскени |
| -ганча | эскенче |
| -гыча | эскиче |
| -майынча | эсмейинче |