Морфология › эт
эт
Жөндөмө категориясы Эреже
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | этим | эттерим |
| сен | этиң | эттериң |
| сиз | этиңиз | эттериңиз |
| ал | эти | эттери |
| биз | этибиз | эттерибиз |
| силер | этиңер | эттериңер |
| сиздер | этиңиздер | эттериңиздер |
| алар | эти | эттери |
| жалпы таандык (-ныкы) | эттики | эттердики |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | этим | этиң | этиңиз | эти | этибиз | этиңер | этиңиздер | эти |
| Илик | этимдин / этимин | этиңдин / этиңин | этиңиздин | этинин | этибиздин | этиңердин | этиңиздердин | этинин |
| Барыш | этиме | этиңе | этиңизге | этине | этибизге | этиңерге | этиңиздерге | этине |
| Табыш | этимди / этими | этиңди / этиңи | этиңизди | этин | этибизди | этиңерди | этиңиздерди | этин |
| Жатыш | этимде | этиңде | этиңизде | этинде | этибизде | этиңерде | этиңиздерде | этинде |
| Чыгыш | этимден / этимен | этиңден / этиңен | этиңизден | этинен | этибизден | этиңерден | этиңиздерден | этинен |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | эттерим | эттериң | эттериңиз | эттери | эттерибиз | эттериңер | эттериңиздер | эттери |
| Илик | эттеримдин / эттеримин | эттериңдин / эттериңин | эттериңиздин | эттеринин | эттерибиздин | эттериңердин | эттериңиздердин | эттеринин |
| Барыш | эттериме | эттериңе | эттериңизге | эттерине | эттерибизге | эттериңерге | эттериңиздерге | эттерине |
| Табыш | эттеримди / эттерими | эттериңди / эттериңи | эттериңизди | эттерин | эттерибизди | эттериңерди | эттериңиздерди | эттерин |
| Жатыш | эттеримде | эттериңде | эттериңизде | эттеринде | эттерибизде | эттериңерде | эттериңиздерде | эттеринде |
| Чыгыш | эттеримден / эттеримен | эттериңден / эттериңен | эттериңизден | эттеринен | эттерибизден | эттериңерден | эттериңиздерден | эттеринен |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | этмин | этпиз |
| 2-жак | этсиң | этсиңер |
| 2-жак (сылык) | этсиз | этсиздер |
| жатыш · 1-жак | эттемин | эттебиз |
| жатыш · 2-жак | эттесиң | эттесиңер |
| жатыш · 2-жак (сылык) | эттесиз | эттесиздер |
| чыгыш · 1-жак | эттенмин | эттенбиз |
| чыгыш · 2-жак | эттенсиң | эттенсиңер |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | эттенсиз | эттенсиздер |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Жөндөмө категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| Атооч | эт | эттер |
| Илик | эттин | эттердин |
| Барыш | этке | эттерге |
| Табыш | этти | эттерди |
| Жатыш | этте | эттерде |
| Чыгыш | эттен | эттерден |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | этим | эттерим |
| сен | этиң | эттериң |
| сиз | этиңиз | эттериңиз |
| ал | эти | эттери |
| биз | этибиз | эттерибиз |
| силер | этиңер | эттериңер |
| сиздер | этиңиздер | эттериңиздер |
| алар | эти | эттери |
| жалпы таандык (-ныкы) | эттики | эттердики |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | этим | этиң | этиңиз | эти | этибиз | этиңер | этиңиздер | эти |
| Илик | этимдин / этимин | этиңдин / этиңин | этиңиздин | этинин | этибиздин | этиңердин | этиңиздердин | этинин |
| Барыш | этиме | этиңе | этиңизге | этине | этибизге | этиңерге | этиңиздерге | этине |
| Табыш | этимди / этими | этиңди / этиңи | этиңизди | этин | этибизди | этиңерди | этиңиздерди | этин |
| Жатыш | этимде | этиңде | этиңизде | этинде | этибизде | этиңерде | этиңиздерде | этинде |
| Чыгыш | этимден / этимен | этиңден / этиңен | этиңизден | этинен | этибизден | этиңерден | этиңиздерден | этинен |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | эттерим | эттериң | эттериңиз | эттери | эттерибиз | эттериңер | эттериңиздер | эттери |
| Илик | эттеримдин / эттеримин | эттериңдин / эттериңин | эттериңиздин | эттеринин | эттерибиздин | эттериңердин | эттериңиздердин | эттеринин |
| Барыш | эттериме | эттериңе | эттериңизге | эттерине | эттерибизге | эттериңерге | эттериңиздерге | эттерине |
| Табыш | эттеримди / эттерими | эттериңди / эттериңи | эттериңизди | эттерин | эттерибизди | эттериңерди | эттериңиздерди | эттерин |
| Жатыш | эттеримде | эттериңде | эттериңизде | эттеринде | эттерибизде | эттериңерде | эттериңиздерде | эттеринде |
| Чыгыш | эттеримден / эттеримен | эттериңден / эттериңен | эттериңизден | эттеринен | эттерибизден | эттериңерден | эттериңиздерден | эттеринен |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | этмин | этпиз |
| 2-жак | этсиң | этсиңер |
| 2-жак (сылык) | этсиз | этсиздер |
| жатыш · 1-жак | эттемин | эттебиз |
| жатыш · 2-жак | эттесиң | эттесиңер |
| жатыш · 2-жак (сылык) | эттесиз | эттесиздер |
| чыгыш · 1-жак | эттенмин | эттенбиз |
| чыгыш · 2-жак | эттенсиң | эттенсиңер |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | эттенсиз | эттенсиздер |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Сын атоочтун даражалары Эреже
| Даража | |
|---|---|
| Салыштырма даража | этирээк |
эт-
Этиштин жакталышы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | этемин / этем | этесиң | этесиз | этет | этебиз | этесиңер | этесиздер | этет / этишет |
| Айкын өткөн чак | эттим | эттиң | эттиңиз | этти | эттик | эттиңер | эттиңиздер | этти / этишти |
| Жалпы өткөн чак | эткенмин / эткемин / эткем | эткенсиң | эткенсиз | эткен | эткенбиз | эткенсиңер | эткенсиздер | эткен |
| Капыскы өткөн чак | этиптирмин / этипмин | этиптирсиң / этипсиң | этиптирсиз / этипсиз | этиптир | этиптирбиз / этиппиз | этиптирсиңер / этипсиңер | этиптирсиздер / этипсиздер | этишиптир / этиптир |
| Адат өткөн чак | этчүмүн | этчүсүң | этчүсүз | этчү | этчүбүз | этчүсүңөр | этчүсүздөр | этчү |
| Арсар келер чак | этермин | этерсиң | этерсиз | этер | этербиз | этерсиңер | этерсиздер | этер |
| Шарттуу ыңгай | этсем | этсең | этсеңиз | этсе | этсек | этсеңер | этсеңиздер | этсе / этишсе |
| Тилек ыңгай | этким | эткиң | эткиңиз | эткиси | эткибиз | эткиңер | эткиңиздер | эткиси |
| Буйрук ыңгай | этейин | эт | этиңиз | этсин | этели | эткиле | этиңиздер | этсин |
| Ниет ыңгай | этмекчимин / этмекмин | этмекчисиң / этмексиң | этмекчисиз / этмексиз | этмекчи / этмек | этмекчибиз / этмекпиз | этмекчисиңер / этмексиңер | этмекчисиздер / этмексиздер | этмекчи / этмек |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | этпеймин / этпейм | этпейсиң | этпейсиз | этпейт | этпейбиз | этпейсиңер | этпейсиздер | этпейт / этишпейт |
| Айкын өткөн чак | этпедим | этпедиң | этпедиңиз | этпеди | этпедик | этпедиңер | этпедиңиздер | этпеди / этишпеди |
| Жалпы өткөн чак | этпегенмин | этпегенсиң | этпегенсиз | этпеген | этпегенбиз | этпегенсиңер | этпегенсиздер | этпеген |
| Капыскы өткөн чак | этпептирмин | этпептирсиң | этпептирсиз | этпептир | этпептирбиз | этпептирсиңер | этпептирсиздер | этпептир |
| Арсар келер чак | этпесмин | этпессиң | этпессиз | этпес | этпеспиз | — | — | этпес |
| Шарттуу ыңгай | этпесем | этпесең | этпесеңиз | этпесе | этпесек | этпесеңер | этпесеңиздер | этишпесе / этпесе |
| Буйрук ыңгай | этпейин | этпе | этпеңиз | этпесин | этпейли | этпегиле | этпеңиздер | этпесин |
Кыймыл атоочтор Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -уу | этүү |
| -ыш | этиш |
| -мак | этмек |
| -май | этмей |
| -баш | этпеш |
Атоочтуктар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -ган | эткен |
| -ар | этер |
| -бас | этпес |
| -уучу | этүүчү |
| -чу | этчү |
Чакчылдар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -а, -й | эте |
| -ып | этип |
| -ганы | эткени |
| -ганча | эткенче |
| -гыча | эткиче |
| -майынча | этмейинче |