Морфология › кир
кир
Жөндөмө категориясы Эреже
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | кирим | кирлерим |
| сен | кириң | кирлериң |
| сиз | кириңиз | кирлериңиз |
| ал | кири | кирлери |
| биз | кирибиз | кирлерибиз |
| силер | кириңер | кирлериңер |
| сиздер | кириңиздер | кирлериңиздер |
| алар | кири | кирлери |
| жалпы таандык (-ныкы) | кирдики | кирлердики |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | кирим | кириң | кириңиз | кири | кирибиз | кириңер | кириңиздер | кири |
| Илик | киримдин / киримин | кириңдин / кириңин | кириңиздин | киринин | кирибиздин | кириңердин | кириңиздердин | киринин |
| Барыш | кириме | кириңе | кириңизге | кирине | кирибизге | кириңерге | кириңиздерге | кирине |
| Табыш | киримди / кирими | кириңди / кириңи | кириңизди | кирин | кирибизди | кириңерди | кириңиздерди | кирин |
| Жатыш | киримде | кириңде | кириңизде | киринде | кирибизде | кириңерде | кириңиздерде | киринде |
| Чыгыш | киримден / киримен | кириңден / кириңен | кириңизден | киринен | кирибизден | кириңерден | кириңиздерден | киринен |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | кирлерим | кирлериң | кирлериңиз | кирлери | кирлерибиз | кирлериңер | кирлериңиздер | кирлери |
| Илик | кирлеримдин / кирлеримин | кирлериңдин / кирлериңин | кирлериңиздин | кирлеринин | кирлерибиздин | кирлериңердин | кирлериңиздердин | кирлеринин |
| Барыш | кирлериме | кирлериңе | кирлериңизге | кирлерине | кирлерибизге | кирлериңерге | кирлериңиздерге | кирлерине |
| Табыш | кирлеримди / кирлерими | кирлериңди / кирлериңи | кирлериңизди | кирлерин | кирлерибизди | кирлериңерди | кирлериңиздерди | кирлерин |
| Жатыш | кирлеримде | кирлериңде | кирлериңизде | кирлеринде | кирлерибизде | кирлериңерде | кирлериңиздерде | кирлеринде |
| Чыгыш | кирлеримден / кирлеримен | кирлериңден / кирлериңен | кирлериңизден | кирлеринен | кирлерибизден | кирлериңерден | кирлериңиздерден | кирлеринен |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | кирмин | кирбиз |
| 2-жак | кирсиң | кирсиңер |
| 2-жак (сылык) | кирсиз | кирсиздер |
| жатыш · 1-жак | кирдемин | кирдебиз |
| жатыш · 2-жак | кирдесиң | кирдесиңер |
| жатыш · 2-жак (сылык) | кирдесиз | кирдесиздер |
| чыгыш · 1-жак | кирденмин | кирденбиз |
| чыгыш · 2-жак | кирденсиң | кирденсиңер |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | кирденсиз | кирденсиздер |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Жөндөмө категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| Атооч | кир | кирлер |
| Илик | кирдин | кирлердин |
| Барыш | кирге | кирлерге |
| Табыш | кирди | кирлерди |
| Жатыш | кирде | кирлерде |
| Чыгыш | кирден | кирлерден |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | кирим | кирлерим |
| сен | кириң | кирлериң |
| сиз | кириңиз | кирлериңиз |
| ал | кири | кирлери |
| биз | кирибиз | кирлерибиз |
| силер | кириңер | кирлериңер |
| сиздер | кириңиздер | кирлериңиздер |
| алар | кири | кирлери |
| жалпы таандык (-ныкы) | кирдики | кирлердики |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | кирим | кириң | кириңиз | кири | кирибиз | кириңер | кириңиздер | кири |
| Илик | киримдин / киримин | кириңдин / кириңин | кириңиздин | киринин | кирибиздин | кириңердин | кириңиздердин | киринин |
| Барыш | кириме | кириңе | кириңизге | кирине | кирибизге | кириңерге | кириңиздерге | кирине |
| Табыш | киримди / кирими | кириңди / кириңи | кириңизди | кирин | кирибизди | кириңерди | кириңиздерди | кирин |
| Жатыш | киримде | кириңде | кириңизде | киринде | кирибизде | кириңерде | кириңиздерде | киринде |
| Чыгыш | киримден / киримен | кириңден / кириңен | кириңизден | киринен | кирибизден | кириңерден | кириңиздерден | киринен |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | кирлерим | кирлериң | кирлериңиз | кирлери | кирлерибиз | кирлериңер | кирлериңиздер | кирлери |
| Илик | кирлеримдин / кирлеримин | кирлериңдин / кирлериңин | кирлериңиздин | кирлеринин | кирлерибиздин | кирлериңердин | кирлериңиздердин | кирлеринин |
| Барыш | кирлериме | кирлериңе | кирлериңизге | кирлерине | кирлерибизге | кирлериңерге | кирлериңиздерге | кирлерине |
| Табыш | кирлеримди / кирлерими | кирлериңди / кирлериңи | кирлериңизди | кирлерин | кирлерибизди | кирлериңерди | кирлериңиздерди | кирлерин |
| Жатыш | кирлеримде | кирлериңде | кирлериңизде | кирлеринде | кирлерибизде | кирлериңерде | кирлериңиздерде | кирлеринде |
| Чыгыш | кирлеримден / кирлеримен | кирлериңден / кирлериңен | кирлериңизден | кирлеринен | кирлерибизден | кирлериңерден | кирлериңиздерден | кирлеринен |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | кирмин | кирбиз |
| 2-жак | кирсиң | кирсиңер |
| 2-жак (сылык) | кирсиз | кирсиздер |
| жатыш · 1-жак | кирдемин | кирдебиз |
| жатыш · 2-жак | кирдесиң | кирдесиңер |
| жатыш · 2-жак (сылык) | кирдесиз | кирдесиздер |
| чыгыш · 1-жак | кирденмин | кирденбиз |
| чыгыш · 2-жак | кирденсиң | кирденсиңер |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | кирденсиз | кирденсиздер |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Сын атоочтун даражалары Эреже
| Даража | |
|---|---|
| Салыштырма даража | кирирээк |
кир-
Этиштин жакталышы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | кирем / киремин | киресиң | киресиз | кирет | киребиз | киресиңер | киресиздер | кирет / киришет |
| Айкын өткөн чак | кирдим | кирдиң | кирдиңиз | кирди | кирдик | кирдиңер | кирдиңиздер | кирди / киришти |
| Жалпы өткөн чак | киргенмин / киргемин / киргем | киргенсиң | киргенсиз | кирген | киргенбиз | киргенсиңер | киргенсиздер | кирген |
| Капыскы өткөн чак | кирипмин / кириптирмин | кириптирсиң / кирипсиң | кириптирсиз / кирипсиз | кириптир | кириптирбиз / кириппиз | кириптирсиңер / кирипсиңер | кириптирсиздер / кирипсиздер | кириптир / киришиптир |
| Адат өткөн чак | кирчүмүн | кирчүсүң | кирчүсүз | кирчү | кирчүбүз | кирчүсүңөр | кирчүсүздөр | кирчү |
| Арсар келер чак | кирермин | кирерсиң | кирерсиз | кирер | кирербиз | кирерсиңер | кирерсиздер | кирер |
| Шарттуу ыңгай | кирсем | кирсең | кирсеңиз | кирсе | кирсек | кирсеңер | кирсеңиздер | кирсе / киришсе |
| Тилек ыңгай | киргим | киргиң | киргиңиз | киргиси | киргибиз | киргиңер | киргиңиздер | киргиси |
| Буйрук ыңгай | кирейин | кир | кириңиз | кирсин | кирели | киргиле | кириңиздер | кирсин |
| Ниет ыңгай | кирмекчимин / кирмекмин | кирмекчисиң / кирмексиң | кирмекчисиз / кирмексиз | кирмекчи / кирмек | кирмекчибиз / кирмекпиз | кирмекчисиңер / кирмексиңер | кирмекчисиздер / кирмексиздер | кирмекчи / кирмек |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | кирбеймин / кирбейм | кирбейсиң | кирбейсиз | кирбейт | кирбейбиз | кирбейсиңер | кирбейсиздер | кирбейт / киришпейт |
| Айкын өткөн чак | кирбедим | кирбедиң | кирбедиңиз | кирбеди | кирбедик | кирбедиңер | кирбедиңиздер | кирбеди / киришпеди |
| Жалпы өткөн чак | кирбегенмин | кирбегенсиң | кирбегенсиз | кирбеген | кирбегенбиз | кирбегенсиңер | кирбегенсиздер | кирбеген |
| Капыскы өткөн чак | кирбептирмин | кирбептирсиң | кирбептирсиз | кирбептир | кирбептирбиз | кирбептирсиңер | кирбептирсиздер | кирбептир |
| Арсар келер чак | кирбесмин | кирбессиң | кирбессиз | кирбес | кирбеспиз | — | — | кирбес |
| Шарттуу ыңгай | кирбесем | кирбесең | кирбесеңиз | кирбесе | кирбесек | кирбесеңер | кирбесеңиздер | кирбесе / киришпесе |
| Буйрук ыңгай | кирбейин | кирбе | кирбеңиз | кирбесин | кирбейли | кирбегиле | кирбеңиздер | кирбесин |
Кыймыл атоочтор Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -уу | кирүү |
| -ыш | кириш |
| -мак | кирмек |
| -май | кирмей |
| -баш | кирбеш |
Атоочтуктар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -ган | кирген |
| -ар | кирер |
| -бас | кирбес |
| -уучу | кирүүчү |
| -чу | кирчү |
Чакчылдар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -а, -й | кире |
| -ып | кирип |
| -ганы | киргени |
| -ганча | киргенче |
| -гыча | киргиче |
| -майынча | кирмейинче |