Морфология › кириш
кириш
Жөндөмө категориясы Эреже
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | киришим | кириштерим |
| сен | киришиң | кириштериң |
| сиз | киришиңиз | кириштериңиз |
| ал | кириши | кириштери |
| биз | киришибиз | кириштерибиз |
| силер | киришиңер | кириштериңер |
| сиздер | киришиңиздер | кириштериңиздер |
| алар | кириши | кириштери |
| жалпы таандык (-ныкы) | кириштики | кириштердики |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | киришим | киришиң | киришиңиз | кириши | киришибиз | киришиңер | киришиңиздер | кириши |
| Илик | киришимдин / киришимин | киришиңдин / киришиңин | киришиңиздин | киришинин | киришибиздин | киришиңердин | киришиңиздердин | киришинин |
| Барыш | киришиме | киришиңе | киришиңизге | киришине | киришибизге | киришиңерге | киришиңиздерге | киришине |
| Табыш | киришимди / киришими | киришиңди / киришиңи | киришиңизди | киришин | киришибизди | киришиңерди | киришиңиздерди | киришин |
| Жатыш | киришимде | киришиңде | киришиңизде | киришинде | киришибизде | киришиңерде | киришиңиздерде | киришинде |
| Чыгыш | киришимден / киришимен | киришиңден / киришиңен | киришиңизден | киришинен | киришибизден | киришиңерден | киришиңиздерден | киришинен |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | кириштерим | кириштериң | кириштериңиз | кириштери | кириштерибиз | кириштериңер | кириштериңиздер | кириштери |
| Илик | кириштеримдин / кириштеримин | кириштериңдин / кириштериңин | кириштериңиздин | кириштеринин | кириштерибиздин | кириштериңердин | кириштериңиздердин | кириштеринин |
| Барыш | кириштериме | кириштериңе | кириштериңизге | кириштерине | кириштерибизге | кириштериңерге | кириштериңиздерге | кириштерине |
| Табыш | кириштеримди / кириштерими | кириштериңди / кириштериңи | кириштериңизди | кириштерин | кириштерибизди | кириштериңерди | кириштериңиздерди | кириштерин |
| Жатыш | кириштеримде | кириштериңде | кириштериңизде | кириштеринде | кириштерибизде | кириштериңерде | кириштериңиздерде | кириштеринде |
| Чыгыш | кириштеримден / кириштеримен | кириштериңден / кириштериңен | кириштериңизден | кириштеринен | кириштерибизден | кириштериңерден | кириштериңиздерден | кириштеринен |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | киришмин | киришпиз |
| 2-жак | киришсиң | киришсиңер |
| 2-жак (сылык) | киришсиз | киришсиздер |
| жатыш · 1-жак | кириштемин | кириштебиз |
| жатыш · 2-жак | кириштесиң | кириштесиңер |
| жатыш · 2-жак (сылык) | кириштесиз | кириштесиздер |
| чыгыш · 1-жак | кириштенмин | кириштенбиз |
| чыгыш · 2-жак | кириштенсиң | кириштенсиңер |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | кириштенсиз | кириштенсиздер |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Жөндөмө категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| Атооч | кириш | кириштер |
| Илик | кириштин | кириштердин |
| Барыш | киришке | кириштерге |
| Табыш | киришти | кириштерди |
| Жатыш | кириште | кириштерде |
| Чыгыш | кириштен | кириштерден |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | киришим | кириштерим |
| сен | киришиң | кириштериң |
| сиз | киришиңиз | кириштериңиз |
| ал | кириши | кириштери |
| биз | киришибиз | кириштерибиз |
| силер | киришиңер | кириштериңер |
| сиздер | киришиңиздер | кириштериңиздер |
| алар | кириши | кириштери |
| жалпы таандык (-ныкы) | кириштики | кириштердики |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | киришим | киришиң | киришиңиз | кириши | киришибиз | киришиңер | киришиңиздер | кириши |
| Илик | киришимдин / киришимин | киришиңдин / киришиңин | киришиңиздин | киришинин | киришибиздин | киришиңердин | киришиңиздердин | киришинин |
| Барыш | киришиме | киришиңе | киришиңизге | киришине | киришибизге | киришиңерге | киришиңиздерге | киришине |
| Табыш | киришимди / киришими | киришиңди / киришиңи | киришиңизди | киришин | киришибизди | киришиңерди | киришиңиздерди | киришин |
| Жатыш | киришимде | киришиңде | киришиңизде | киришинде | киришибизде | киришиңерде | киришиңиздерде | киришинде |
| Чыгыш | киришимден / киришимен | киришиңден / киришиңен | киришиңизден | киришинен | киришибизден | киришиңерден | киришиңиздерден | киришинен |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | кириштерим | кириштериң | кириштериңиз | кириштери | кириштерибиз | кириштериңер | кириштериңиздер | кириштери |
| Илик | кириштеримдин / кириштеримин | кириштериңдин / кириштериңин | кириштериңиздин | кириштеринин | кириштерибиздин | кириштериңердин | кириштериңиздердин | кириштеринин |
| Барыш | кириштериме | кириштериңе | кириштериңизге | кириштерине | кириштерибизге | кириштериңерге | кириштериңиздерге | кириштерине |
| Табыш | кириштеримди / кириштерими | кириштериңди / кириштериңи | кириштериңизди | кириштерин | кириштерибизди | кириштериңерди | кириштериңиздерди | кириштерин |
| Жатыш | кириштеримде | кириштериңде | кириштериңизде | кириштеринде | кириштерибизде | кириштериңерде | кириштериңиздерде | кириштеринде |
| Чыгыш | кириштеримден / кириштеримен | кириштериңден / кириштериңен | кириштериңизден | кириштеринен | кириштерибизден | кириштериңерден | кириштериңиздерден | кириштеринен |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | киришмин | киришпиз |
| 2-жак | киришсиң | киришсиңер |
| 2-жак (сылык) | киришсиз | киришсиздер |
| жатыш · 1-жак | кириштемин | кириштебиз |
| жатыш · 2-жак | кириштесиң | кириштесиңер |
| жатыш · 2-жак (сылык) | кириштесиз | кириштесиздер |
| чыгыш · 1-жак | кириштенмин | кириштенбиз |
| чыгыш · 2-жак | кириштенсиң | кириштенсиңер |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | кириштенсиз | кириштенсиздер |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Сын атоочтун даражалары Эреже
| Даража | |
|---|---|
| Салыштырма даража | кириширээк |
кириш-
Этиштин жакталышы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | киришем / киришемин | киришесиң | киришесиз | киришет | киришебиз | киришесиңер | киришесиздер | киришет / киришишет |
| Айкын өткөн чак | кириштим | кириштиң | кириштиңиз | киришти | кириштик | кириштиңер | кириштиңиздер | киришти / киришишти |
| Жалпы өткөн чак | киришкенмин / киришкемин / киришкем | киришкенсиң | киришкенсиз | киришкен | киришкенбиз | киришкенсиңер | киришкенсиздер | киришкен |
| Капыскы өткөн чак | киришиптирмин / киришипмин | киришиптирсиң / киришипсиң | киришиптирсиз / киришипсиз | киришиптир | киришиптирбиз / киришиппиз | киришиптирсиңер / киришипсиңер | киришиптирсиздер / киришипсиздер | киришиптир / киришишиптир |
| Адат өткөн чак | киришчүмүн | киришчүсүң | киришчүсүз | киришчү | киришчүбүз | киришчүсүңөр | киришчүсүздөр | киришчү |
| Арсар келер чак | киришермин | киришерсиң | киришерсиз | киришер | киришербиз | киришерсиңер | киришерсиздер | киришер |
| Шарттуу ыңгай | киришсем | киришсең | киришсеңиз | киришсе | киришсек | киришсеңер | киришсеңиздер | киришишсе / киришсе |
| Тилек ыңгай | киришким | киришкиң | киришкиңиз | киришкиси | киришкибиз | киришкиңер | киришкиңиздер | киришкиси |
| Буйрук ыңгай | киришейин | кириш | киришиңиз | киришсин | киришели | киришкиле | киришиңиздер | киришсин |
| Ниет ыңгай | киришмекчимин / киришмекмин | киришмекчисиң / киришмексиң | киришмекчисиз / киришмексиз | киришмекчи / киришмек | киришмекчибиз / киришмекпиз | киришмекчисиңер / киришмексиңер | киришмекчисиздер / киришмексиздер | киришмекчи / киришмек |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | киришпеймин / киришпейм | киришпейсиң | киришпейсиз | киришпейт | киришпейбиз | киришпейсиңер | киришпейсиздер | киришпейт / киришишпейт |
| Айкын өткөн чак | киришпедим | киришпедиң | киришпедиңиз | киришпеди | киришпедик | киришпедиңер | киришпедиңиздер | киришишпеди / киришпеди |
| Жалпы өткөн чак | киришпегенмин | киришпегенсиң | киришпегенсиз | киришпеген | киришпегенбиз | киришпегенсиңер | киришпегенсиздер | киришпеген |
| Капыскы өткөн чак | киришпептирмин | киришпептирсиң | киришпептирсиз | киришпептир | киришпептирбиз | киришпептирсиңер | киришпептирсиздер | киришпептир |
| Арсар келер чак | киришпесмин | киришпессиң | киришпессиз | киришпес | киришпеспиз | — | — | киришпес |
| Шарттуу ыңгай | киришпесем | киришпесең | киришпесеңиз | киришпесе | киришпесек | киришпесеңер | киришпесеңиздер | киришишпесе / киришпесе |
| Буйрук ыңгай | киришпейин | киришпе | киришпеңиз | киришпесин | киришпейли | киришпегиле | киришпеңиздер | киришпесин |
Кыймыл атоочтор Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -уу | киришүү |
| -ыш | киришиш |
| -мак | киришмек |
| -май | киришмей |
| -баш | киришпеш |
Атоочтуктар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -ган | киришкен |
| -ар | киришер |
| -бас | киришпес |
| -уучу | киришүүчү |
| -чу | киришчү |
Чакчылдар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -а, -й | кирише |
| -ып | киришип |
| -ганы | киришкени |
| -ганча | киришкенче |
| -гыча | киришкиче |
| -майынча | киришмейинче |