Морфология › ары
ары
Жөндөмө категориясы Эреже
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | арым | арыларым |
| сен | арың | арыларың |
| сиз | арыңыз | арыларыңыз |
| ал | арысы | арылары |
| биз | арыбыз | арыларыбыз |
| силер | арыңар | арыларыңар |
| сиздер | арыңыздар | арыларыңыздар |
| алар | арысы | арылары |
| жалпы таандык (-ныкы) | арыныкы | арылардыкы |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | арым | арың | арыңыз | арысы | арыбыз | арыңар | арыңыздар | арысы |
| Илик | арымын / арымдын | арыңдын / арыңын | арыңыздын | арысынын | арыбыздын | арыңардын | арыңыздардын | арысынын |
| Барыш | арыма | арыңа | арыңызга | арысына | арыбызга | арыңарга | арыңыздарга | арысына |
| Табыш | арымы / арымды | арыңды / арыңы | арыңызды | арысын | арыбызды | арыңарды | арыңыздарды | арысын |
| Жатыш | арымда | арыңда | арыңызда | арысында | арыбызда | арыңарда | арыңыздарда | арысында |
| Чыгыш | арымдан / арыман | арыңдан / арыңан | арыңыздан | арысынан | арыбыздан | арыңардан | арыңыздардан | арысынан |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | арыларым | арыларың | арыларыңыз | арылары | арыларыбыз | арыларыңар | арыларыңыздар | арылары |
| Илик | арыларымдын / арыларымын | арыларыңдын / арыларыңын | арыларыңыздын | арыларынын | арыларыбыздын | арыларыңардын | арыларыңыздардын | арыларынын |
| Барыш | арыларыма | арыларыңа | арыларыңызга | арыларына | арыларыбызга | арыларыңарга | арыларыңыздарга | арыларына |
| Табыш | арыларымды / арыларымы | арыларыңды / арыларыңы | арыларыңызды | арыларын | арыларыбызды | арыларыңарды | арыларыңыздарды | арыларын |
| Жатыш | арыларымда | арыларыңда | арыларыңызда | арыларында | арыларыбызда | арыларыңарда | арыларыңыздарда | арыларында |
| Чыгыш | арыларымдан / арыларыман | арыларыңдан / арыларыңан | арыларыңыздан | арыларынан | арыларыбыздан | арыларыңардан | арыларыңыздардан | арыларынан |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | арымын | арыбыз |
| 2-жак | арысың | арысыңар |
| 2-жак (сылык) | арысыз | арысыздар |
| жатыш · 1-жак | арыдамын | арыдабыз |
| жатыш · 2-жак | арыдасың | арыдасыңар |
| жатыш · 2-жак (сылык) | арыдасыз | арыдасыздар |
| чыгыш · 1-жак | арыданмын | арыданбыз |
| чыгыш · 2-жак | арыдансың | арыдансыңар |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | арыдансыз | арыдансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Жөндөмө категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| Атооч | ары | арылар |
| Илик | арынын | арылардын |
| Барыш | арыга | арыларга |
| Табыш | арыны | арыларды |
| Жатыш | арыда | арыларда |
| Чыгыш | арыдан | арылардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | арым | арыларым |
| сен | арың | арыларың |
| сиз | арыңыз | арыларыңыз |
| ал | арысы | арылары |
| биз | арыбыз | арыларыбыз |
| силер | арыңар | арыларыңар |
| сиздер | арыңыздар | арыларыңыздар |
| алар | арысы | арылары |
| жалпы таандык (-ныкы) | арыныкы | арылардыкы |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | арым | арың | арыңыз | арысы | арыбыз | арыңар | арыңыздар | арысы |
| Илик | арымын / арымдын | арыңдын / арыңын | арыңыздын | арысынын | арыбыздын | арыңардын | арыңыздардын | арысынын |
| Барыш | арыма | арыңа | арыңызга | арысына | арыбызга | арыңарга | арыңыздарга | арысына |
| Табыш | арымы / арымды | арыңды / арыңы | арыңызды | арысын | арыбызды | арыңарды | арыңыздарды | арысын |
| Жатыш | арымда | арыңда | арыңызда | арысында | арыбызда | арыңарда | арыңыздарда | арысында |
| Чыгыш | арымдан / арыман | арыңдан / арыңан | арыңыздан | арысынан | арыбыздан | арыңардан | арыңыздардан | арысынан |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | арыларым | арыларың | арыларыңыз | арылары | арыларыбыз | арыларыңар | арыларыңыздар | арылары |
| Илик | арыларымдын / арыларымын | арыларыңдын / арыларыңын | арыларыңыздын | арыларынын | арыларыбыздын | арыларыңардын | арыларыңыздардын | арыларынын |
| Барыш | арыларыма | арыларыңа | арыларыңызга | арыларына | арыларыбызга | арыларыңарга | арыларыңыздарга | арыларына |
| Табыш | арыларымды / арыларымы | арыларыңды / арыларыңы | арыларыңызды | арыларын | арыларыбызды | арыларыңарды | арыларыңыздарды | арыларын |
| Жатыш | арыларымда | арыларыңда | арыларыңызда | арыларында | арыларыбызда | арыларыңарда | арыларыңыздарда | арыларында |
| Чыгыш | арыларымдан / арыларыман | арыларыңдан / арыларыңан | арыларыңыздан | арыларынан | арыларыбыздан | арыларыңардан | арыларыңыздардан | арыларынан |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | арымын | арыбыз |
| 2-жак | арысың | арысыңар |
| 2-жак (сылык) | арысыз | арысыздар |
| жатыш · 1-жак | арыдамын | арыдабыз |
| жатыш · 2-жак | арыдасың | арыдасыңар |
| жатыш · 2-жак (сылык) | арыдасыз | арыдасыздар |
| чыгыш · 1-жак | арыданмын | арыданбыз |
| чыгыш · 2-жак | арыдансың | арыдансыңар |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | арыдансыз | арыдансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Сын атоочтун даражалары Эреже
| Даража | |
|---|---|
| Салыштырма даража | арыраак |
ары-
Этиштин жакталышы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | арыймын / арыйм | арыйсың | арыйсыз | арыйт | арыйбыз | арыйсыңар | арыйсыздар | арыйт / арышат |
| Айкын өткөн чак | арыдым | арыдың | арыдыңыз | арыды | арыдык | арыдыңар | арыдыңыздар | арышты / арыды |
| Жалпы өткөн чак | арыганмын / арыгамын / арыгам | арыгансың | арыгансыз | арыган | арыганбыз | арыгансыңар | арыгансыздар | арыган |
| Капыскы өткөн чак | арыптырмын / арыпмын | арыптырсың / арыпсың | арыптырсыз / арыпсыз | арыптыр | арыптырбыз / арыппыз | арыптырсыңар / арыпсыңар | арыптырсыздар / арыпсыздар | арышыптыр / арыптыр |
| Адат өткөн чак | арычумун | арычусуң | арычусуз | арычу | арычубуз | арычусуңар | арычусуздар | арычу |
| Арсар келер чак | арырмын | арырсың | арырсыз | арыр | арырбыз | арырсыңар | арырсыздар | арыр |
| Шарттуу ыңгай | арысам | арысаң | арысаңыз | арыса | арысак | арысаңар | арысаңыздар | арыса / арышса |
| Тилек ыңгай | арыгым | арыгың | арыгыңыз | арыгысы | арыгыбыз | арыгыңар | арыгыңыздар | арыгысы |
| Буйрук ыңгай | арыйын | ары | арыңыз | арысын | арыйлы | арыгыла | арыңыздар | арысын |
| Ниет ыңгай | арымакчымын / арымакмын | арымакчысың / арымаксың | арымакчысыз / арымаксыз | арымакчы / арымак | арымакчыбыз / арымакпыз | арымакчысыңар / арымаксыңар | арымакчысыздар / арымаксыздар | арымакчы / арымак |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | арыбаймын / арыбайм | арыбайсың | арыбайсыз | арыбайт | арыбайбыз | арыбайсыңар | арыбайсыздар | арыбайт / арышпайт |
| Айкын өткөн чак | арыбадым | арыбадың | арыбадыңыз | арыбады | арыбадык | арыбадыңар | арыбадыңыздар | арышпады / арыбады |
| Жалпы өткөн чак | арыбаганмын | арыбагансың | арыбагансыз | арыбаган | арыбаганбыз | арыбагансыңар | арыбагансыздар | арыбаган |
| Капыскы өткөн чак | арыбаптырмын | арыбаптырсың | арыбаптырсыз | арыбаптыр | арыбаптырбыз | арыбаптырсыңар | арыбаптырсыздар | арыбаптыр |
| Арсар келер чак | арыбасмын | арыбассың | арыбассыз | арыбас | арыбаспыз | — | — | арыбас |
| Шарттуу ыңгай | арыбасам | арыбасаң | арыбасаңыз | арыбаса | арыбасак | арыбасаңар | арыбасаңыздар | арышпаса / арыбаса |
| Буйрук ыңгай | арыбайын | арыба | арыбаңыз | арыбасын | арыбайлы | арыбагыла | арыбаңыздар | арыбасын |
Кыймыл атоочтор Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -уу | аруу |
| -ыш | арыш |
| -мак | арымак |
| -май | арымай |
| -баш | арыбаш |
Атоочтуктар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -ган | арыган |
| -ар | арыр |
| -бас | арыбас |
| -уучу | аруучу |
| -чу | арычу |
Чакчылдар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -а, -й | арый |
| -ып | арып |
| -ганы | арыганы |
| -ганча | арыганча |
| -гыча | арыгыча |
| -майынча | арымайынча |