Морфология › ашык
ашык
Жөндөмө категориясы Эреже
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | ашыгым | ашыктарым |
| сен | ашыгың | ашыктарың |
| сиз | ашыгыңыз | ашыктарыңыз |
| ал | ашыгы | ашыктары |
| биз | ашыгыбыз | ашыктарыбыз |
| силер | ашыгыңар | ашыктарыңар |
| сиздер | ашыгыңыздар | ашыктарыңыздар |
| алар | ашыгы | ашыктары |
| жалпы таандык (-ныкы) | ашыктыкы | ашыктардыкы |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | ашыгым | ашыгың | ашыгыңыз | ашыгы | ашыгыбыз | ашыгыңар | ашыгыңыздар | ашыгы |
| Илик | ашыгымдын / ашыгымын | ашыгыңдын / ашыгыңын | ашыгыңыздын | ашыгынын | ашыгыбыздын | ашыгыңардын | ашыгыңыздардын | ашыгынын |
| Барыш | ашыгыма | ашыгыңа | ашыгыңызга | ашыгына | ашыгыбызга | ашыгыңарга | ашыгыңыздарга | ашыгына |
| Табыш | ашыгымды / ашыгымы | ашыгыңды / ашыгыңы | ашыгыңызды | ашыгын | ашыгыбызды | ашыгыңарды | ашыгыңыздарды | ашыгын |
| Жатыш | ашыгымда | ашыгыңда | ашыгыңызда | ашыгында | ашыгыбызда | ашыгыңарда | ашыгыңыздарда | ашыгында |
| Чыгыш | ашыгымдан / ашыгыман | ашыгыңдан / ашыгыңан | ашыгыңыздан | ашыгынан | ашыгыбыздан | ашыгыңардан | ашыгыңыздардан | ашыгынан |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | ашыктарым | ашыктарың | ашыктарыңыз | ашыктары | ашыктарыбыз | ашыктарыңар | ашыктарыңыздар | ашыктары |
| Илик | ашыктарымдын / ашыктарымын | ашыктарыңдын / ашыктарыңын | ашыктарыңыздын | ашыктарынын | ашыктарыбыздын | ашыктарыңардын | ашыктарыңыздардын | ашыктарынын |
| Барыш | ашыктарыма | ашыктарыңа | ашыктарыңызга | ашыктарына | ашыктарыбызга | ашыктарыңарга | ашыктарыңыздарга | ашыктарына |
| Табыш | ашыктарымды / ашыктарымы | ашыктарыңды / ашыктарыңы | ашыктарыңызды | ашыктарын | ашыктарыбызды | ашыктарыңарды | ашыктарыңыздарды | ашыктарын |
| Жатыш | ашыктарымда | ашыктарыңда | ашыктарыңызда | ашыктарында | ашыктарыбызда | ашыктарыңарда | ашыктарыңыздарда | ашыктарында |
| Чыгыш | ашыктарымдан / ашыктарыман | ашыктарыңдан / ашыктарыңан | ашыктарыңыздан | ашыктарынан | ашыктарыбыздан | ашыктарыңардан | ашыктарыңыздардан | ашыктарынан |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | ашыкмын | ашыкпыз |
| 2-жак | ашыксың | ашыксыңар |
| 2-жак (сылык) | ашыксыз | ашыксыздар |
| жатыш · 1-жак | ашыктамын | ашыктабыз |
| жатыш · 2-жак | ашыктасың | ашыктасыңар |
| жатыш · 2-жак (сылык) | ашыктасыз | ашыктасыздар |
| чыгыш · 1-жак | ашыктанмын | ашыктанбыз |
| чыгыш · 2-жак | ашыктансың | ашыктансыңар |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | ашыктансыз | ашыктансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Жөндөмө категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| Атооч | ашык | ашыктар |
| Илик | ашыктын | ашыктардын |
| Барыш | ашыкка | ашыктарга |
| Табыш | ашыкты | ашыктарды |
| Жатыш | ашыкта | ашыктарда |
| Чыгыш | ашыктан | ашыктардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | ашыгым | ашыктарым |
| сен | ашыгың | ашыктарың |
| сиз | ашыгыңыз | ашыктарыңыз |
| ал | ашыгы | ашыктары |
| биз | ашыгыбыз | ашыктарыбыз |
| силер | ашыгыңар | ашыктарыңар |
| сиздер | ашыгыңыздар | ашыктарыңыздар |
| алар | ашыгы | ашыктары |
| жалпы таандык (-ныкы) | ашыктыкы | ашыктардыкы |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | ашыгым | ашыгың | ашыгыңыз | ашыгы | ашыгыбыз | ашыгыңар | ашыгыңыздар | ашыгы |
| Илик | ашыгымдын / ашыгымын | ашыгыңдын / ашыгыңын | ашыгыңыздын | ашыгынын | ашыгыбыздын | ашыгыңардын | ашыгыңыздардын | ашыгынын |
| Барыш | ашыгыма | ашыгыңа | ашыгыңызга | ашыгына | ашыгыбызга | ашыгыңарга | ашыгыңыздарга | ашыгына |
| Табыш | ашыгымды / ашыгымы | ашыгыңды / ашыгыңы | ашыгыңызды | ашыгын | ашыгыбызды | ашыгыңарды | ашыгыңыздарды | ашыгын |
| Жатыш | ашыгымда | ашыгыңда | ашыгыңызда | ашыгында | ашыгыбызда | ашыгыңарда | ашыгыңыздарда | ашыгында |
| Чыгыш | ашыгымдан / ашыгыман | ашыгыңдан / ашыгыңан | ашыгыңыздан | ашыгынан | ашыгыбыздан | ашыгыңардан | ашыгыңыздардан | ашыгынан |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | ашыктарым | ашыктарың | ашыктарыңыз | ашыктары | ашыктарыбыз | ашыктарыңар | ашыктарыңыздар | ашыктары |
| Илик | ашыктарымдын / ашыктарымын | ашыктарыңдын / ашыктарыңын | ашыктарыңыздын | ашыктарынын | ашыктарыбыздын | ашыктарыңардын | ашыктарыңыздардын | ашыктарынын |
| Барыш | ашыктарыма | ашыктарыңа | ашыктарыңызга | ашыктарына | ашыктарыбызга | ашыктарыңарга | ашыктарыңыздарга | ашыктарына |
| Табыш | ашыктарымды / ашыктарымы | ашыктарыңды / ашыктарыңы | ашыктарыңызды | ашыктарын | ашыктарыбызды | ашыктарыңарды | ашыктарыңыздарды | ашыктарын |
| Жатыш | ашыктарымда | ашыктарыңда | ашыктарыңызда | ашыктарында | ашыктарыбызда | ашыктарыңарда | ашыктарыңыздарда | ашыктарында |
| Чыгыш | ашыктарымдан / ашыктарыман | ашыктарыңдан / ашыктарыңан | ашыктарыңыздан | ашыктарынан | ашыктарыбыздан | ашыктарыңардан | ашыктарыңыздардан | ашыктарынан |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | ашыкмын | ашыкпыз |
| 2-жак | ашыксың | ашыксыңар |
| 2-жак (сылык) | ашыксыз | ашыксыздар |
| жатыш · 1-жак | ашыктамын | ашыктабыз |
| жатыш · 2-жак | ашыктасың | ашыктасыңар |
| жатыш · 2-жак (сылык) | ашыктасыз | ашыктасыздар |
| чыгыш · 1-жак | ашыктанмын | ашыктанбыз |
| чыгыш · 2-жак | ашыктансың | ашыктансыңар |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | ашыктансыз | ашыктансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Сын атоочтун даражалары Эреже
| Даража | |
|---|---|
| Салыштырма даража | ашыгыраак |
ашык-
Этиштин жакталышы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | ашыгам / ашыгамын | ашыгасың | ашыгасыз | ашыгат | ашыгабыз | ашыгасыңар | ашыгасыздар | ашыгат / ашыгышат |
| Айкын өткөн чак | ашыктым | ашыктың | ашыктыңыз | ашыкты | ашыктык | ашыктыңар | ашыктыңыздар | ашыкты / ашыгышты |
| Жалпы өткөн чак | ашыкканмын / ашыккамын / ашыккам | ашыккансың | ашыккансыз | ашыккан | ашыкканбыз | ашыккансыңар | ашыккансыздар | ашыккан |
| Капыскы өткөн чак | ашыгыптырмын / ашыгыпмын | ашыгыптырсың / ашыгыпсың | ашыгыптырсыз / ашыгыпсыз | ашыгыптыр | ашыгыптырбыз / ашыгыппыз | ашыгыптырсыңар / ашыгыпсыңар | ашыгыптырсыздар / ашыгыпсыздар | ашыгышыптыр / ашыгыптыр |
| Адат өткөн чак | ашыкчумун | ашыкчусуң | ашыкчусуз | ашыкчу | ашыкчубуз | ашыкчусуңар | ашыкчусуздар | ашыкчу |
| Арсар келер чак | ашыгармын | ашыгарсың | ашыгарсыз | ашыгар | ашыгарбыз | ашыгарсыңар | ашыгарсыздар | ашыгар |
| Шарттуу ыңгай | ашыксам | ашыксаң | ашыксаңыз | ашыкса | ашыксак | ашыксаңар | ашыксаңыздар | ашыкса / ашыгышса |
| Тилек ыңгай | ашыккым | ашыккың | ашыккыңыз | ашыккысы | ашыккыбыз | ашыккыңар | ашыккыңыздар | ашыккысы |
| Буйрук ыңгай | ашыгайын | ашык | ашыгыңыз | ашыксын | ашыгалы | ашыккыла | ашыгыңыздар | ашыксын |
| Ниет ыңгай | ашыкмакчымын / ашыкмакмын | ашыкмакчысың / ашыкмаксың | ашыкмакчысыз / ашыкмаксыз | ашыкмакчы / ашыкмак | ашыкмакчыбыз / ашыкмакпыз | ашыкмакчысыңар / ашыкмаксыңар | ашыкмакчысыздар / ашыкмаксыздар | ашыкмакчы / ашыкмак |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | ашыкпаймын / ашыкпайм | ашыкпайсың | ашыкпайсыз | ашыкпайт | ашыкпайбыз | ашыкпайсыңар | ашыкпайсыздар | ашыгышпайт / ашыкпайт |
| Айкын өткөн чак | ашыкпадым | ашыкпадың | ашыкпадыңыз | ашыкпады | ашыкпадык | ашыкпадыңар | ашыкпадыңыздар | ашыгышпады / ашыкпады |
| Жалпы өткөн чак | ашыкпаганмын | ашыкпагансың | ашыкпагансыз | ашыкпаган | ашыкпаганбыз | ашыкпагансыңар | ашыкпагансыздар | ашыкпаган |
| Капыскы өткөн чак | ашыкпаптырмын | ашыкпаптырсың | ашыкпаптырсыз | ашыкпаптыр | ашыкпаптырбыз | ашыкпаптырсыңар | ашыкпаптырсыздар | ашыкпаптыр |
| Арсар келер чак | ашыкпасмын | ашыкпассың | ашыкпассыз | ашыкпас | ашыкпаспыз | — | — | ашыкпас |
| Шарттуу ыңгай | ашыкпасам | ашыкпасаң | ашыкпасаңыз | ашыкпаса | ашыкпасак | ашыкпасаңар | ашыкпасаңыздар | ашыгышпаса / ашыкпаса |
| Буйрук ыңгай | ашыкпайын | ашыкпа | ашыкпаңыз | ашыкпасын | ашыкпайлы | ашыкпагыла | ашыкпаңыздар | ашыкпасын |
Кыймыл атоочтор Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -уу | ашыгуу |
| -ыш | ашыгыш |
| -мак | ашыкмак |
| -май | ашыкмай |
| -баш | ашыкпаш |
Атоочтуктар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -ган | ашыккан |
| -ар | ашыгар |
| -бас | ашыкпас |
| -уучу | ашыгуучу |
| -чу | ашыкчу |
Чакчылдар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -а, -й | ашыга |
| -ып | ашыгып |
| -ганы | ашыкканы |
| -ганча | ашыкканча |
| -гыча | ашыккыча |
| -майынча | ашыкмайынча |