Морфология › байыр
байыр
Жөндөмө категориясы Эреже
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | байырым | байырларым |
| сен | байырың | байырларың |
| сиз | байырыңыз | байырларыңыз |
| ал | байыры | байырлары |
| биз | байырыбыз | байырларыбыз |
| силер | байырыңар | байырларыңар |
| сиздер | байырыңыздар | байырларыңыздар |
| алар | байыры | байырлары |
| жалпы таандык (-ныкы) | байырдыкы | байырлардыкы |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | байырым | байырың | байырыңыз | байыры | байырыбыз | байырыңар | байырыңыздар | байыры |
| Илик | байырымдын / байырымын | байырыңдын / байырыңын | байырыңыздын | байырынын | байырыбыздын | байырыңардын | байырыңыздардын | байырынын |
| Барыш | байырыма | байырыңа | байырыңызга | байырына | байырыбызга | байырыңарга | байырыңыздарга | байырына |
| Табыш | байырымды / байырымы | байырыңды / байырыңы | байырыңызды | байырын | байырыбызды | байырыңарды | байырыңыздарды | байырын |
| Жатыш | байырымда | байырыңда | байырыңызда | байырында | байырыбызда | байырыңарда | байырыңыздарда | байырында |
| Чыгыш | байырымдан / байырыман | байырыңдан / байырыңан | байырыңыздан | байырынан | байырыбыздан | байырыңардан | байырыңыздардан | байырынан |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | байырларым | байырларың | байырларыңыз | байырлары | байырларыбыз | байырларыңар | байырларыңыздар | байырлары |
| Илик | байырларымдын / байырларымын | байырларыңдын / байырларыңын | байырларыңыздын | байырларынын | байырларыбыздын | байырларыңардын | байырларыңыздардын | байырларынын |
| Барыш | байырларыма | байырларыңа | байырларыңызга | байырларына | байырларыбызга | байырларыңарга | байырларыңыздарга | байырларына |
| Табыш | байырларымды / байырларымы | байырларыңды / байырларыңы | байырларыңызды | байырларын | байырларыбызды | байырларыңарды | байырларыңыздарды | байырларын |
| Жатыш | байырларымда | байырларыңда | байырларыңызда | байырларында | байырларыбызда | байырларыңарда | байырларыңыздарда | байырларында |
| Чыгыш | байырларымдан / байырларыман | байырларыңдан / байырларыңан | байырларыңыздан | байырларынан | байырларыбыздан | байырларыңардан | байырларыңыздардан | байырларынан |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | байырмын | байырбыз |
| 2-жак | байырсың | байырсыңар |
| 2-жак (сылык) | байырсыз | байырсыздар |
| жатыш · 1-жак | байырдамын | байырдабыз |
| жатыш · 2-жак | байырдасың | байырдасыңар |
| жатыш · 2-жак (сылык) | байырдасыз | байырдасыздар |
| чыгыш · 1-жак | байырданмын | байырданбыз |
| чыгыш · 2-жак | байырдансың | байырдансыңар |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | байырдансыз | байырдансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Жөндөмө категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| Атооч | байыр | байырлар |
| Илик | байырдын | байырлардын |
| Барыш | байырга | байырларга |
| Табыш | байырды | байырларды |
| Жатыш | байырда | байырларда |
| Чыгыш | байырдан | байырлардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | байырым | байырларым |
| сен | байырың | байырларың |
| сиз | байырыңыз | байырларыңыз |
| ал | байыры | байырлары |
| биз | байырыбыз | байырларыбыз |
| силер | байырыңар | байырларыңар |
| сиздер | байырыңыздар | байырларыңыздар |
| алар | байыры | байырлары |
| жалпы таандык (-ныкы) | байырдыкы | байырлардыкы |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | байырым | байырың | байырыңыз | байыры | байырыбыз | байырыңар | байырыңыздар | байыры |
| Илик | байырымдын / байырымын | байырыңдын / байырыңын | байырыңыздын | байырынын | байырыбыздын | байырыңардын | байырыңыздардын | байырынын |
| Барыш | байырыма | байырыңа | байырыңызга | байырына | байырыбызга | байырыңарга | байырыңыздарга | байырына |
| Табыш | байырымды / байырымы | байырыңды / байырыңы | байырыңызды | байырын | байырыбызды | байырыңарды | байырыңыздарды | байырын |
| Жатыш | байырымда | байырыңда | байырыңызда | байырында | байырыбызда | байырыңарда | байырыңыздарда | байырында |
| Чыгыш | байырымдан / байырыман | байырыңдан / байырыңан | байырыңыздан | байырынан | байырыбыздан | байырыңардан | байырыңыздардан | байырынан |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | байырларым | байырларың | байырларыңыз | байырлары | байырларыбыз | байырларыңар | байырларыңыздар | байырлары |
| Илик | байырларымдын / байырларымын | байырларыңдын / байырларыңын | байырларыңыздын | байырларынын | байырларыбыздын | байырларыңардын | байырларыңыздардын | байырларынын |
| Барыш | байырларыма | байырларыңа | байырларыңызга | байырларына | байырларыбызга | байырларыңарга | байырларыңыздарга | байырларына |
| Табыш | байырларымды / байырларымы | байырларыңды / байырларыңы | байырларыңызды | байырларын | байырларыбызды | байырларыңарды | байырларыңыздарды | байырларын |
| Жатыш | байырларымда | байырларыңда | байырларыңызда | байырларында | байырларыбызда | байырларыңарда | байырларыңыздарда | байырларында |
| Чыгыш | байырларымдан / байырларыман | байырларыңдан / байырларыңан | байырларыңыздан | байырларынан | байырларыбыздан | байырларыңардан | байырларыңыздардан | байырларынан |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | байырмын | байырбыз |
| 2-жак | байырсың | байырсыңар |
| 2-жак (сылык) | байырсыз | байырсыздар |
| жатыш · 1-жак | байырдамын | байырдабыз |
| жатыш · 2-жак | байырдасың | байырдасыңар |
| жатыш · 2-жак (сылык) | байырдасыз | байырдасыздар |
| чыгыш · 1-жак | байырданмын | байырданбыз |
| чыгыш · 2-жак | байырдансың | байырдансыңар |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | байырдансыз | байырдансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Сын атоочтун даражалары Эреже
| Даража | |
|---|---|
| Салыштырма даража | байырыраак |
байыр-
Этиштин жакталышы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | байырамын / байырам | байырасың | байырасыз | байырат | байырабыз | байырасыңар | байырасыздар | байырышат / байырат |
| Айкын өткөн чак | байырдым | байырдың | байырдыңыз | байырды | байырдык | байырдыңар | байырдыңыздар | байырышты / байырды |
| Жалпы өткөн чак | байырганмын / байыргамын / байыргам | байыргансың | байыргансыз | байырган | байырганбыз | байыргансыңар | байыргансыздар | байырган |
| Капыскы өткөн чак | байырыптырмын / байырыпмын | байырыптырсың / байырыпсың | байырыптырсыз / байырыпсыз | байырыптыр | байырыптырбыз / байырыппыз | байырыптырсыңар / байырыпсыңар | байырыптырсыздар / байырыпсыздар | байырышыптыр / байырыптыр |
| Адат өткөн чак | байырчумун | байырчусуң | байырчусуз | байырчу | байырчубуз | байырчусуңар | байырчусуздар | байырчу |
| Арсар келер чак | байырармын | байырарсың | байырарсыз | байырар | байырарбыз | байырарсыңар | байырарсыздар | байырар |
| Шарттуу ыңгай | байырсам | байырсаң | байырсаңыз | байырса | байырсак | байырсаңар | байырсаңыздар | байырышса / байырса |
| Тилек ыңгай | байыргым | байыргың | байыргыңыз | байыргысы | байыргыбыз | байыргыңар | байыргыңыздар | байыргысы |
| Буйрук ыңгай | байырайын | байыр | байырыңыз | байырсын | байыралы | байыргыла | байырыңыздар | байырсын |
| Ниет ыңгай | байырмакчымын / байырмакмын | байырмакчысың / байырмаксың | байырмакчысыз / байырмаксыз | байырмакчы / байырмак | байырмакчыбыз / байырмакпыз | байырмакчысыңар / байырмаксыңар | байырмакчысыздар / байырмаксыздар | байырмакчы / байырмак |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | байырбаймын / байырбайм | байырбайсың | байырбайсыз | байырбайт | байырбайбыз | байырбайсыңар | байырбайсыздар | байырышпайт / байырбайт |
| Айкын өткөн чак | байырбадым | байырбадың | байырбадыңыз | байырбады | байырбадык | байырбадыңар | байырбадыңыздар | байырышпады / байырбады |
| Жалпы өткөн чак | байырбаганмын | байырбагансың | байырбагансыз | байырбаган | байырбаганбыз | байырбагансыңар | байырбагансыздар | байырбаган |
| Капыскы өткөн чак | байырбаптырмын | байырбаптырсың | байырбаптырсыз | байырбаптыр | байырбаптырбыз | байырбаптырсыңар | байырбаптырсыздар | байырбаптыр |
| Арсар келер чак | байырбасмын | байырбассың | байырбассыз | байырбас | байырбаспыз | — | — | байырбас |
| Шарттуу ыңгай | байырбасам | байырбасаң | байырбасаңыз | байырбаса | байырбасак | байырбасаңар | байырбасаңыздар | байырышпаса / байырбаса |
| Буйрук ыңгай | байырбайын | байырба | байырбаңыз | байырбасын | байырбайлы | байырбагыла | байырбаңыздар | байырбасын |
Кыймыл атоочтор Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -уу | байыруу |
| -ыш | байырыш |
| -мак | байырмак |
| -май | байырмай |
| -баш | байырбаш |
Атоочтуктар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -ган | байырган |
| -ар | байырар |
| -бас | байырбас |
| -уучу | байыруучу |
| -чу | байырчу |
Чакчылдар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -а, -й | байыра |
| -ып | байырып |
| -ганы | байырганы |
| -ганча | байырганча |
| -гыча | байыргыча |
| -майынча | байырмайынча |