Морфология › жел
жел
Жөндөмө категориясы Эреже
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | желим | желдерим |
| сен | желиң | желдериң |
| сиз | желиңиз | желдериңиз |
| ал | жели | желдери |
| биз | желибиз | желдерибиз |
| силер | желиңер | желдериңер |
| сиздер | желиңиздер | желдериңиздер |
| алар | жели | желдери |
| жалпы таандык (-ныкы) | желдики | желдердики |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | желим | желиң | желиңиз | жели | желибиз | желиңер | желиңиздер | жели |
| Илик | желимин / желимдин | желиңдин / желиңин | желиңиздин | желинин | желибиздин | желиңердин | желиңиздердин | желинин |
| Барыш | желиме | желиңе | желиңизге | желине | желибизге | желиңерге | желиңиздерге | желине |
| Табыш | желими / желимди | желиңди / желиңи | желиңизди | желин | желибизди | желиңерди | желиңиздерди | желин |
| Жатыш | желимде | желиңде | желиңизде | желинде | желибизде | желиңерде | желиңиздерде | желинде |
| Чыгыш | желимден / желимен | желиңден / желиңен | желиңизден | желинен | желибизден | желиңерден | желиңиздерден | желинен |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | желдерим | желдериң | желдериңиз | желдери | желдерибиз | желдериңер | желдериңиздер | желдери |
| Илик | желдеримдин / желдеримин | желдериңдин / желдериңин | желдериңиздин | желдеринин | желдерибиздин | желдериңердин | желдериңиздердин | желдеринин |
| Барыш | желдериме | желдериңе | желдериңизге | желдерине | желдерибизге | желдериңерге | желдериңиздерге | желдерине |
| Табыш | желдеримди / желдерими | желдериңди / желдериңи | желдериңизди | желдерин | желдерибизди | желдериңерди | желдериңиздерди | желдерин |
| Жатыш | желдеримде | желдериңде | желдериңизде | желдеринде | желдерибизде | желдериңерде | желдериңиздерде | желдеринде |
| Чыгыш | желдеримден / желдеримен | желдериңден / желдериңен | желдериңизден | желдеринен | желдерибизден | желдериңерден | желдериңиздерден | желдеринен |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | желмин | желбиз |
| 2-жак | желсиң | желсиңер |
| 2-жак (сылык) | желсиз | желсиздер |
| жатыш · 1-жак | желдемин | желдебиз |
| жатыш · 2-жак | желдесиң | желдесиңер |
| жатыш · 2-жак (сылык) | желдесиз | желдесиздер |
| чыгыш · 1-жак | желденмин | желденбиз |
| чыгыш · 2-жак | желденсиң | желденсиңер |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | желденсиз | желденсиздер |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Жөндөмө категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| Атооч | жел | желдер |
| Илик | желдин | желдердин |
| Барыш | желге | желдерге |
| Табыш | желди | желдерди |
| Жатыш | желде | желдерде |
| Чыгыш | желден | желдерден |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | желим | желдерим |
| сен | желиң | желдериң |
| сиз | желиңиз | желдериңиз |
| ал | жели | желдери |
| биз | желибиз | желдерибиз |
| силер | желиңер | желдериңер |
| сиздер | желиңиздер | желдериңиздер |
| алар | жели | желдери |
| жалпы таандык (-ныкы) | желдики | желдердики |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | желим | желиң | желиңиз | жели | желибиз | желиңер | желиңиздер | жели |
| Илик | желимин / желимдин | желиңдин / желиңин | желиңиздин | желинин | желибиздин | желиңердин | желиңиздердин | желинин |
| Барыш | желиме | желиңе | желиңизге | желине | желибизге | желиңерге | желиңиздерге | желине |
| Табыш | желими / желимди | желиңди / желиңи | желиңизди | желин | желибизди | желиңерди | желиңиздерди | желин |
| Жатыш | желимде | желиңде | желиңизде | желинде | желибизде | желиңерде | желиңиздерде | желинде |
| Чыгыш | желимден / желимен | желиңден / желиңен | желиңизден | желинен | желибизден | желиңерден | желиңиздерден | желинен |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | желдерим | желдериң | желдериңиз | желдери | желдерибиз | желдериңер | желдериңиздер | желдери |
| Илик | желдеримдин / желдеримин | желдериңдин / желдериңин | желдериңиздин | желдеринин | желдерибиздин | желдериңердин | желдериңиздердин | желдеринин |
| Барыш | желдериме | желдериңе | желдериңизге | желдерине | желдерибизге | желдериңерге | желдериңиздерге | желдерине |
| Табыш | желдеримди / желдерими | желдериңди / желдериңи | желдериңизди | желдерин | желдерибизди | желдериңерди | желдериңиздерди | желдерин |
| Жатыш | желдеримде | желдериңде | желдериңизде | желдеринде | желдерибизде | желдериңерде | желдериңиздерде | желдеринде |
| Чыгыш | желдеримден / желдеримен | желдериңден / желдериңен | желдериңизден | желдеринен | желдерибизден | желдериңерден | желдериңиздерден | желдеринен |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | желмин | желбиз |
| 2-жак | желсиң | желсиңер |
| 2-жак (сылык) | желсиз | желсиздер |
| жатыш · 1-жак | желдемин | желдебиз |
| жатыш · 2-жак | желдесиң | желдесиңер |
| жатыш · 2-жак (сылык) | желдесиз | желдесиздер |
| чыгыш · 1-жак | желденмин | желденбиз |
| чыгыш · 2-жак | желденсиң | желденсиңер |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | желденсиз | желденсиздер |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Сын атоочтун даражалары Эреже
| Даража | |
|---|---|
| Салыштырма даража | желирээк |
жел-
Этиштин жакталышы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | желемин / желем | желесиң | желесиз | желет | желебиз | желесиңер | желесиздер | желет / желишет |
| Айкын өткөн чак | желдим | желдиң | желдиңиз | желди | желдик | желдиңер | желдиңиздер | желди / желишти |
| Жалпы өткөн чак | желгенмин / желгемин / желгем | желгенсиң | желгенсиз | желген | желгенбиз | желгенсиңер | желгенсиздер | желген |
| Капыскы өткөн чак | желиптирмин / желипмин | желиптирсиң / желипсиң | желиптирсиз / желипсиз | желиптир | желиптирбиз / желиппиз | желиптирсиңер / желипсиңер | желиптирсиздер / желипсиздер | желишиптир / желиптир |
| Адат өткөн чак | желчүмүн | желчүсүң | желчүсүз | желчү | желчүбүз | желчүсүңөр | желчүсүздөр | желчү |
| Арсар келер чак | желермин | желерсиң | желерсиз | желер | желербиз | желерсиңер | желерсиздер | желер |
| Шарттуу ыңгай | желсем | желсең | желсеңиз | желсе | желсек | желсеңер | желсеңиздер | желсе / желишсе |
| Тилек ыңгай | желгим | желгиң | желгиңиз | желгиси | желгибиз | желгиңер | желгиңиздер | желгиси |
| Буйрук ыңгай | желейин | жел | желиңиз | желсин | желели | желгиле | желиңиздер | желсин |
| Ниет ыңгай | желмекчимин / желмекмин | желмекчисиң / желмексиң | желмекчисиз / желмексиз | желмекчи / желмек | желмекчибиз / желмекпиз | желмекчисиңер / желмексиңер | желмекчисиздер / желмексиздер | желмекчи / желмек |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | желбеймин / желбейм | желбейсиң | желбейсиз | желбейт | желбейбиз | желбейсиңер | желбейсиздер | желбейт / желишпейт |
| Айкын өткөн чак | желбедим | желбедиң | желбедиңиз | желбеди | желбедик | желбедиңер | желбедиңиздер | желишпеди / желбеди |
| Жалпы өткөн чак | желбегенмин | желбегенсиң | желбегенсиз | желбеген | желбегенбиз | желбегенсиңер | желбегенсиздер | желбеген |
| Капыскы өткөн чак | желбептирмин | желбептирсиң | желбептирсиз | желбептир | желбептирбиз | желбептирсиңер | желбептирсиздер | желбептир |
| Арсар келер чак | желбесмин | желбессиң | желбессиз | желбес | желбеспиз | — | — | желбес |
| Шарттуу ыңгай | желбесем | желбесең | желбесеңиз | желбесе | желбесек | желбесеңер | желбесеңиздер | желишпесе / желбесе |
| Буйрук ыңгай | желбейин | желбе | желбеңиз | желбесин | желбейли | желбегиле | желбеңиздер | желбесин |
Кыймыл атоочтор Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -уу | желүү |
| -ыш | желиш |
| -мак | желмек |
| -май | желмей |
| -баш | желбеш |
Атоочтуктар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -ган | желген |
| -ар | желер |
| -бас | желбес |
| -уучу | желүүчү |
| -чу | желчү |
Чакчылдар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -а, -й | желе |
| -ып | желип |
| -ганы | желгени |
| -ганча | желгенче |
| -гыча | желгиче |
| -майынча | желмейинче |