Морфология › как
как
Жөндөмө категориясы Эреже
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Жөндөмө категориясы Эреже
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | кагым | кактарым |
| сен | кагың | кактарың |
| сиз | кагыңыз | кактарыңыз |
| ал | кагы | кактары |
| биз | кагыбыз | кактарыбыз |
| силер | кагыңар | кактарыңар |
| сиздер | кагыңыздар | кактарыңыздар |
| алар | кагы | кактары |
| жалпы таандык (-ныкы) | кактыкы | кактардыкы |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | кагым | кагың | кагыңыз | кагы | кагыбыз | кагыңар | кагыңыздар | кагы |
| Илик | кагымдын / кагымын | кагыңдын / кагыңын | кагыңыздын | кагынын | кагыбыздын | кагыңардын | кагыңыздардын | кагынын |
| Барыш | кагыма | кагыңа | кагыңызга | кагына | кагыбызга | кагыңарга | кагыңыздарга | кагына |
| Табыш | кагымды / кагымы | кагыңды / кагыңы | кагыңызды | кагын | кагыбызды | кагыңарды | кагыңыздарды | кагын |
| Жатыш | кагымда | кагыңда | кагыңызда | кагында | кагыбызда | кагыңарда | кагыңыздарда | кагында |
| Чыгыш | кагымдан / кагыман | кагыңдан / кагыңан | кагыңыздан | кагынан | кагыбыздан | кагыңардан | кагыңыздардан | кагынан |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | кактарым | кактарың | кактарыңыз | кактары | кактарыбыз | кактарыңар | кактарыңыздар | кактары |
| Илик | кактарымдын / кактарымын | кактарыңдын / кактарыңын | кактарыңыздын | кактарынын | кактарыбыздын | кактарыңардын | кактарыңыздардын | кактарынын |
| Барыш | кактарыма | кактарыңа | кактарыңызга | кактарына | кактарыбызга | кактарыңарга | кактарыңыздарга | кактарына |
| Табыш | кактарымды / кактарымы | кактарыңды / кактарыңы | кактарыңызды | кактарын | кактарыбызды | кактарыңарды | кактарыңыздарды | кактарын |
| Жатыш | кактарымда | кактарыңда | кактарыңызда | кактарында | кактарыбызда | кактарыңарда | кактарыңыздарда | кактарында |
| Чыгыш | кактарымдан / кактарыман | кактарыңдан / кактарыңан | кактарыңыздан | кактарынан | кактарыбыздан | кактарыңардан | кактарыңыздардан | кактарынан |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | какмын | какпыз |
| 2-жак | каксың | каксыңар |
| 2-жак (сылык) | каксыз | каксыздар |
| жатыш · 1-жак | кактамын | кактабыз |
| жатыш · 2-жак | кактасың | кактасыңар |
| жатыш · 2-жак (сылык) | кактасыз | кактасыздар |
| чыгыш · 1-жак | кактанмын | кактанбыз |
| чыгыш · 2-жак | кактансың | кактансыңар |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | кактансыз | кактансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Жөндөмө категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| Атооч | как | кактар |
| Илик | кактын | кактардын |
| Барыш | какка | кактарга |
| Табыш | какты | кактарды |
| Жатыш | какта | кактарда |
| Чыгыш | кактан | кактардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | кагым | кактарым |
| сен | кагың | кактарың |
| сиз | кагыңыз | кактарыңыз |
| ал | кагы | кактары |
| биз | кагыбыз | кактарыбыз |
| силер | кагыңар | кактарыңар |
| сиздер | кагыңыздар | кактарыңыздар |
| алар | кагы | кактары |
| жалпы таандык (-ныкы) | кактыкы | кактардыкы |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | кагым | кагың | кагыңыз | кагы | кагыбыз | кагыңар | кагыңыздар | кагы |
| Илик | кагымдын / кагымын | кагыңдын / кагыңын | кагыңыздын | кагынын | кагыбыздын | кагыңардын | кагыңыздардын | кагынын |
| Барыш | кагыма | кагыңа | кагыңызга | кагына | кагыбызга | кагыңарга | кагыңыздарга | кагына |
| Табыш | кагымды / кагымы | кагыңды / кагыңы | кагыңызды | кагын | кагыбызды | кагыңарды | кагыңыздарды | кагын |
| Жатыш | кагымда | кагыңда | кагыңызда | кагында | кагыбызда | кагыңарда | кагыңыздарда | кагында |
| Чыгыш | кагымдан / кагыман | кагыңдан / кагыңан | кагыңыздан | кагынан | кагыбыздан | кагыңардан | кагыңыздардан | кагынан |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | кактарым | кактарың | кактарыңыз | кактары | кактарыбыз | кактарыңар | кактарыңыздар | кактары |
| Илик | кактарымдын / кактарымын | кактарыңдын / кактарыңын | кактарыңыздын | кактарынын | кактарыбыздын | кактарыңардын | кактарыңыздардын | кактарынын |
| Барыш | кактарыма | кактарыңа | кактарыңызга | кактарына | кактарыбызга | кактарыңарга | кактарыңыздарга | кактарына |
| Табыш | кактарымды / кактарымы | кактарыңды / кактарыңы | кактарыңызды | кактарын | кактарыбызды | кактарыңарды | кактарыңыздарды | кактарын |
| Жатыш | кактарымда | кактарыңда | кактарыңызда | кактарында | кактарыбызда | кактарыңарда | кактарыңыздарда | кактарында |
| Чыгыш | кактарымдан / кактарыман | кактарыңдан / кактарыңан | кактарыңыздан | кактарынан | кактарыбыздан | кактарыңардан | кактарыңыздардан | кактарынан |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | какмын | какпыз |
| 2-жак | каксың | каксыңар |
| 2-жак (сылык) | каксыз | каксыздар |
| жатыш · 1-жак | кактамын | кактабыз |
| жатыш · 2-жак | кактасың | кактасыңар |
| жатыш · 2-жак (сылык) | кактасыз | кактасыздар |
| чыгыш · 1-жак | кактанмын | кактанбыз |
| чыгыш · 2-жак | кактансың | кактансыңар |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | кактансыз | кактансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Сын атоочтун даражалары Эреже
| Даража | |
|---|---|
| Салыштырма даража | кагыраак |
как-
Этиштин жакталышы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | кагам / кагамын | кагасың | кагасыз | кагат | кагабыз | кагасыңар | кагасыздар | кагат / кагышат |
| Айкын өткөн чак | кактым | кактың | кактыңыз | какты | кактык | кактыңар | кактыңыздар | какты / кагышты |
| Жалпы өткөн чак | какканмын / каккамын / каккам | каккансың | каккансыз | каккан | какканбыз | каккансыңар | каккансыздар | каккан |
| Капыскы өткөн чак | кагыптырмын / кагыпмын | кагыптырсың / кагыпсың | кагыптырсыз / кагыпсыз | кагыптыр | кагыптырбыз / кагыппыз | кагыптырсыңар / кагыпсыңар | кагыптырсыздар / кагыпсыздар | кагышыптыр / кагыптыр |
| Адат өткөн чак | какчумун | какчусуң | какчусуз | какчу | какчубуз | какчусуңар | какчусуздар | какчу |
| Арсар келер чак | кагармын | кагарсың | кагарсыз | кагар | кагарбыз | кагарсыңар | кагарсыздар | кагар |
| Шарттуу ыңгай | каксам | каксаң | каксаңыз | какса | каксак | каксаңар | каксаңыздар | какса / кагышса |
| Тилек ыңгай | каккым | каккың | каккыңыз | каккысы | каккыбыз | каккыңар | каккыңыздар | каккысы |
| Буйрук ыңгай | кагайын | как | кагыңыз | каксын | кагалы | каккыла | кагыңыздар | каксын |
| Ниет ыңгай | какмакчымын / какмакмын | какмакчысың / какмаксың | какмакчысыз / какмаксыз | какмакчы / какмак | какмакчыбыз / какмакпыз | какмакчысыңар / какмаксыңар | какмакчысыздар / какмаксыздар | какмакчы / какмак |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | какпайм / какпаймын | какпайсың | какпайсыз | какпайт | какпайбыз | какпайсыңар | какпайсыздар | какпайт / кагышпайт |
| Айкын өткөн чак | какпадым | какпадың | какпадыңыз | какпады | какпадык | какпадыңар | какпадыңыздар | какпады / кагышпады |
| Жалпы өткөн чак | какпаганмын | какпагансың | какпагансыз | какпаган | какпаганбыз | какпагансыңар | какпагансыздар | какпаган |
| Капыскы өткөн чак | какпаптырмын | какпаптырсың | какпаптырсыз | какпаптыр | какпаптырбыз | какпаптырсыңар | какпаптырсыздар | какпаптыр |
| Арсар келер чак | какпасмын | какпассың | какпассыз | какпас | какпаспыз | — | — | какпас |
| Шарттуу ыңгай | какпасам | какпасаң | какпасаңыз | какпаса | какпасак | какпасаңар | какпасаңыздар | какпаса / кагышпаса |
| Буйрук ыңгай | какпайын | какпа | какпаңыз | какпасын | какпайлы | какпагыла | какпаңыздар | какпасын |
Кыймыл атоочтор Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -уу | кагуу |
| -ыш | кагыш |
| -мак | какмак |
| -май | какмай |
| -баш | какпаш |
Атоочтуктар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -ган | каккан |
| -ар | кагар |
| -бас | какпас |
| -уучу | кагуучу |
| -чу | какчу |
Чакчылдар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -а, -й | кага |
| -ып | кагып |
| -ганы | какканы |
| -ганча | какканча |
| -гыча | каккыча |
| -майынча | какмайынча |