Морфология › сай
сай
Жөндөмө категориясы Эреже
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | сайым | сайларым |
| сен | сайың | сайларың |
| сиз | сайыңыз | сайларыңыз |
| ал | сайы | сайлары |
| биз | сайыбыз | сайларыбыз |
| силер | сайыңар | сайларыңар |
| сиздер | сайыңыздар | сайларыңыздар |
| алар | сайы | сайлары |
| жалпы таандык (-ныкы) | сайдыкы | сайлардыкы |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | сайым | сайың | сайыңыз | сайы | сайыбыз | сайыңар | сайыңыздар | сайы |
| Илик | сайымдын / сайымын | сайыңдын / сайыңын | сайыңыздын | сайынын | сайыбыздын | сайыңардын | сайыңыздардын | сайынын |
| Барыш | сайыма | сайыңа | сайыңызга | сайына | сайыбызга | сайыңарга | сайыңыздарга | сайына |
| Табыш | сайымды / сайымы | сайыңды / сайыңы | сайыңызды | сайын | сайыбызды | сайыңарды | сайыңыздарды | сайын |
| Жатыш | сайымда | сайыңда | сайыңызда | сайында | сайыбызда | сайыңарда | сайыңыздарда | сайында |
| Чыгыш | сайымдан / сайыман | сайыңдан / сайыңан | сайыңыздан | сайынан | сайыбыздан | сайыңардан | сайыңыздардан | сайынан |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | сайларым | сайларың | сайларыңыз | сайлары | сайларыбыз | сайларыңар | сайларыңыздар | сайлары |
| Илик | сайларымдын / сайларымын | сайларыңдын / сайларыңын | сайларыңыздын | сайларынын | сайларыбыздын | сайларыңардын | сайларыңыздардын | сайларынын |
| Барыш | сайларыма | сайларыңа | сайларыңызга | сайларына | сайларыбызга | сайларыңарга | сайларыңыздарга | сайларына |
| Табыш | сайларымды / сайларымы | сайларыңды / сайларыңы | сайларыңызды | сайларын | сайларыбызды | сайларыңарды | сайларыңыздарды | сайларын |
| Жатыш | сайларымда | сайларыңда | сайларыңызда | сайларында | сайларыбызда | сайларыңарда | сайларыңыздарда | сайларында |
| Чыгыш | сайларымдан / сайларыман | сайларыңдан / сайларыңан | сайларыңыздан | сайларынан | сайларыбыздан | сайларыңардан | сайларыңыздардан | сайларынан |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | саймын | сайбыз |
| 2-жак | сайсың | сайсыңар |
| 2-жак (сылык) | сайсыз | сайсыздар |
| жатыш · 1-жак | сайдамын | сайдабыз |
| жатыш · 2-жак | сайдасың | сайдасыңар |
| жатыш · 2-жак (сылык) | сайдасыз | сайдасыздар |
| чыгыш · 1-жак | сайданмын | сайданбыз |
| чыгыш · 2-жак | сайдансың | сайдансыңар |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | сайдансыз | сайдансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Жөндөмө категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| Атооч | сай | сайлар |
| Илик | сайдын | сайлардын |
| Барыш | сайга | сайларга |
| Табыш | сайды | сайларды |
| Жатыш | сайда | сайларда |
| Чыгыш | сайдан | сайлардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | сайым | сайларым |
| сен | сайың | сайларың |
| сиз | сайыңыз | сайларыңыз |
| ал | сайы | сайлары |
| биз | сайыбыз | сайларыбыз |
| силер | сайыңар | сайларыңар |
| сиздер | сайыңыздар | сайларыңыздар |
| алар | сайы | сайлары |
| жалпы таандык (-ныкы) | сайдыкы | сайлардыкы |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | сайым | сайың | сайыңыз | сайы | сайыбыз | сайыңар | сайыңыздар | сайы |
| Илик | сайымдын / сайымын | сайыңдын / сайыңын | сайыңыздын | сайынын | сайыбыздын | сайыңардын | сайыңыздардын | сайынын |
| Барыш | сайыма | сайыңа | сайыңызга | сайына | сайыбызга | сайыңарга | сайыңыздарга | сайына |
| Табыш | сайымды / сайымы | сайыңды / сайыңы | сайыңызды | сайын | сайыбызды | сайыңарды | сайыңыздарды | сайын |
| Жатыш | сайымда | сайыңда | сайыңызда | сайында | сайыбызда | сайыңарда | сайыңыздарда | сайында |
| Чыгыш | сайымдан / сайыман | сайыңдан / сайыңан | сайыңыздан | сайынан | сайыбыздан | сайыңардан | сайыңыздардан | сайынан |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | сайларым | сайларың | сайларыңыз | сайлары | сайларыбыз | сайларыңар | сайларыңыздар | сайлары |
| Илик | сайларымдын / сайларымын | сайларыңдын / сайларыңын | сайларыңыздын | сайларынын | сайларыбыздын | сайларыңардын | сайларыңыздардын | сайларынын |
| Барыш | сайларыма | сайларыңа | сайларыңызга | сайларына | сайларыбызга | сайларыңарга | сайларыңыздарга | сайларына |
| Табыш | сайларымды / сайларымы | сайларыңды / сайларыңы | сайларыңызды | сайларын | сайларыбызды | сайларыңарды | сайларыңыздарды | сайларын |
| Жатыш | сайларымда | сайларыңда | сайларыңызда | сайларында | сайларыбызда | сайларыңарда | сайларыңыздарда | сайларында |
| Чыгыш | сайларымдан / сайларыман | сайларыңдан / сайларыңан | сайларыңыздан | сайларынан | сайларыбыздан | сайларыңардан | сайларыңыздардан | сайларынан |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | саймын | сайбыз |
| 2-жак | сайсың | сайсыңар |
| 2-жак (сылык) | сайсыз | сайсыздар |
| жатыш · 1-жак | сайдамын | сайдабыз |
| жатыш · 2-жак | сайдасың | сайдасыңар |
| жатыш · 2-жак (сылык) | сайдасыз | сайдасыздар |
| чыгыш · 1-жак | сайданмын | сайданбыз |
| чыгыш · 2-жак | сайдансың | сайдансыңар |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | сайдансыз | сайдансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Сын атоочтун даражалары Эреже
| Даража | |
|---|---|
| Салыштырма даража | сайыраак |
сай-
Этиштин жакталышы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | саямын / саям | саясың | саясыз | саят | саябыз | саясыңар | саясыздар | саят / сайышат |
| Айкын өткөн чак | сайдым | сайдың | сайдыңыз | сайды | сайдык | сайдыңар | сайдыңыздар | сайды / сайышты |
| Жалпы өткөн чак | сайганмын / сайгамын / сайгам | сайгансың | сайгансыз | сайган | сайганбыз | сайгансыңар | сайгансыздар | сайган |
| Капыскы өткөн чак | сайыптырмын / сайыпмын | сайыптырсың / сайыпсың | сайыптырсыз / сайыпсыз | сайыптыр | сайыптырбыз / сайыппыз | сайыптырсыңар / сайыпсыңар | сайыптырсыздар / сайыпсыздар | сайыптыр / сайышыптыр |
| Адат өткөн чак | сайчумун | сайчусуң | сайчусуз | сайчу | сайчубуз | сайчусуңар | сайчусуздар | сайчу |
| Арсар келер чак | саярмын | саярсың | саярсыз | саяр | саярбыз | саярсыңар | саярсыздар | саяр |
| Шарттуу ыңгай | сайсам | сайсаң | сайсаңыз | сайса | сайсак | сайсаңар | сайсаңыздар | сайса / сайышса |
| Тилек ыңгай | сайгым | сайгың | сайгыңыз | сайгысы | сайгыбыз | сайгыңар | сайгыңыздар | сайгысы |
| Буйрук ыңгай | саяйын | сай | сайыңыз | сайсын | саялы | сайгыла | сайыңыздар | сайсын |
| Ниет ыңгай | саймакчымын / саймакмын | саймакчысың / саймаксың | саймакчысыз / саймаксыз | саймак / саймакчы | саймакчыбыз / саймакпыз | саймакчысыңар / саймаксыңар | саймакчысыздар / саймаксыздар | саймак / саймакчы |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | сайбаймын / сайбайм | сайбайсың | сайбайсыз | сайбайт | сайбайбыз | сайбайсыңар | сайбайсыздар | сайышпайт / сайбайт |
| Айкын өткөн чак | сайбадым | сайбадың | сайбадыңыз | сайбады | сайбадык | сайбадыңар | сайбадыңыздар | сайышпады / сайбады |
| Жалпы өткөн чак | сайбаганмын | сайбагансың | сайбагансыз | сайбаган | сайбаганбыз | сайбагансыңар | сайбагансыздар | сайбаган |
| Капыскы өткөн чак | сайбаптырмын | сайбаптырсың | сайбаптырсыз | сайбаптыр | сайбаптырбыз | сайбаптырсыңар | сайбаптырсыздар | сайбаптыр |
| Арсар келер чак | сайбасмын | сайбассың | сайбассыз | сайбас | сайбаспыз | — | — | сайбас |
| Шарттуу ыңгай | сайбасам | сайбасаң | сайбасаңыз | сайбаса | сайбасак | сайбасаңар | сайбасаңыздар | сайышпаса / сайбаса |
| Буйрук ыңгай | сайбайын | сайба | сайбаңыз | сайбасын | сайбайлы | сайбагыла | сайбаңыздар | сайбасын |
Кыймыл атоочтор Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -уу | саюу |
| -ыш | сайыш |
| -мак | саймак |
| -май | саймай |
| -баш | сайбаш |
Атоочтуктар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -ган | сайган |
| -ар | саяр |
| -бас | сайбас |
| -уучу | саюучу |
| -чу | сайчу |
Чакчылдар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -а, -й | сая |
| -ып | сайып |
| -ганы | сайганы |
| -ганча | сайганча |
| -гыча | сайгыча |
| -майынча | саймайынча |