Морфология › так
так
Жөндөмө категориясы Эреже
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | тагым | тактарым |
| сен | тагың | тактарың |
| сиз | тагыңыз | тактарыңыз |
| ал | тагы | тактары |
| биз | тагыбыз | тактарыбыз |
| силер | тагыңар | тактарыңар |
| сиздер | тагыңыздар | тактарыңыздар |
| алар | тагы | тактары |
| жалпы таандык (-ныкы) | тактыкы | тактардыкы |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | тагым | тагың | тагыңыз | тагы | тагыбыз | тагыңар | тагыңыздар | тагы |
| Илик | тагымдын / тагымын | тагыңдын / тагыңын | тагыңыздын | тагынын | тагыбыздын | тагыңардын | тагыңыздардын | тагынын |
| Барыш | тагыма | тагыңа | тагыңызга | тагына | тагыбызга | тагыңарга | тагыңыздарга | тагына |
| Табыш | тагымды / тагымы | тагыңды / тагыңы | тагыңызды | тагын | тагыбызды | тагыңарды | тагыңыздарды | тагын |
| Жатыш | тагымда | тагыңда | тагыңызда | тагында | тагыбызда | тагыңарда | тагыңыздарда | тагында |
| Чыгыш | тагымдан / тагыман | тагыңдан / тагыңан | тагыңыздан | тагынан | тагыбыздан | тагыңардан | тагыңыздардан | тагынан |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | тактарым | тактарың | тактарыңыз | тактары | тактарыбыз | тактарыңар | тактарыңыздар | тактары |
| Илик | тактарымдын / тактарымын | тактарыңдын / тактарыңын | тактарыңыздын | тактарынын | тактарыбыздын | тактарыңардын | тактарыңыздардын | тактарынын |
| Барыш | тактарыма | тактарыңа | тактарыңызга | тактарына | тактарыбызга | тактарыңарга | тактарыңыздарга | тактарына |
| Табыш | тактарымды / тактарымы | тактарыңды / тактарыңы | тактарыңызды | тактарын | тактарыбызды | тактарыңарды | тактарыңыздарды | тактарын |
| Жатыш | тактарымда | тактарыңда | тактарыңызда | тактарында | тактарыбызда | тактарыңарда | тактарыңыздарда | тактарында |
| Чыгыш | тактарымдан / тактарыман | тактарыңдан / тактарыңан | тактарыңыздан | тактарынан | тактарыбыздан | тактарыңардан | тактарыңыздардан | тактарынан |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | такмын | такпыз |
| 2-жак | таксың | таксыңар |
| 2-жак (сылык) | таксыз | таксыздар |
| жатыш · 1-жак | тактамын | тактабыз |
| жатыш · 2-жак | тактасың | тактасыңар |
| жатыш · 2-жак (сылык) | тактасыз | тактасыздар |
| чыгыш · 1-жак | тактанмын | тактанбыз |
| чыгыш · 2-жак | тактансың | тактансыңар |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | тактансыз | тактансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Жөндөмө категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| Атооч | так | тактар |
| Илик | тактын | тактардын |
| Барыш | такка | тактарга |
| Табыш | такты | тактарды |
| Жатыш | такта | тактарда |
| Чыгыш | тактан | тактардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | тагым | тактарым |
| сен | тагың | тактарың |
| сиз | тагыңыз | тактарыңыз |
| ал | тагы | тактары |
| биз | тагыбыз | тактарыбыз |
| силер | тагыңар | тактарыңар |
| сиздер | тагыңыздар | тактарыңыздар |
| алар | тагы | тактары |
| жалпы таандык (-ныкы) | тактыкы | тактардыкы |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | тагым | тагың | тагыңыз | тагы | тагыбыз | тагыңар | тагыңыздар | тагы |
| Илик | тагымдын / тагымын | тагыңдын / тагыңын | тагыңыздын | тагынын | тагыбыздын | тагыңардын | тагыңыздардын | тагынын |
| Барыш | тагыма | тагыңа | тагыңызга | тагына | тагыбызга | тагыңарга | тагыңыздарга | тагына |
| Табыш | тагымды / тагымы | тагыңды / тагыңы | тагыңызды | тагын | тагыбызды | тагыңарды | тагыңыздарды | тагын |
| Жатыш | тагымда | тагыңда | тагыңызда | тагында | тагыбызда | тагыңарда | тагыңыздарда | тагында |
| Чыгыш | тагымдан / тагыман | тагыңдан / тагыңан | тагыңыздан | тагынан | тагыбыздан | тагыңардан | тагыңыздардан | тагынан |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | тактарым | тактарың | тактарыңыз | тактары | тактарыбыз | тактарыңар | тактарыңыздар | тактары |
| Илик | тактарымдын / тактарымын | тактарыңдын / тактарыңын | тактарыңыздын | тактарынын | тактарыбыздын | тактарыңардын | тактарыңыздардын | тактарынын |
| Барыш | тактарыма | тактарыңа | тактарыңызга | тактарына | тактарыбызга | тактарыңарга | тактарыңыздарга | тактарына |
| Табыш | тактарымды / тактарымы | тактарыңды / тактарыңы | тактарыңызды | тактарын | тактарыбызды | тактарыңарды | тактарыңыздарды | тактарын |
| Жатыш | тактарымда | тактарыңда | тактарыңызда | тактарында | тактарыбызда | тактарыңарда | тактарыңыздарда | тактарында |
| Чыгыш | тактарымдан / тактарыман | тактарыңдан / тактарыңан | тактарыңыздан | тактарынан | тактарыбыздан | тактарыңардан | тактарыңыздардан | тактарынан |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | такмын | такпыз |
| 2-жак | таксың | таксыңар |
| 2-жак (сылык) | таксыз | таксыздар |
| жатыш · 1-жак | тактамын | тактабыз |
| жатыш · 2-жак | тактасың | тактасыңар |
| жатыш · 2-жак (сылык) | тактасыз | тактасыздар |
| чыгыш · 1-жак | тактанмын | тактанбыз |
| чыгыш · 2-жак | тактансың | тактансыңар |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | тактансыз | тактансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Сын атоочтун даражалары Эреже
| Даража | |
|---|---|
| Салыштырма даража | тагыраак |
так-
Этиштин жакталышы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | тагам / тагамын | тагасың | тагасыз | тагат | тагабыз | тагасыңар | тагасыздар | тагат / тагышат |
| Айкын өткөн чак | тактым | тактың | тактыңыз | такты | тактык | тактыңар | тактыңыздар | такты / тагышты |
| Жалпы өткөн чак | такканмын / таккамын / таккам | таккансың | таккансыз | таккан | такканбыз | таккансыңар | таккансыздар | таккан |
| Капыскы өткөн чак | тагыптырмын / тагыпмын | тагыптырсың / тагыпсың | тагыптырсыз / тагыпсыз | тагыптыр | тагыптырбыз / тагыппыз | тагыптырсыңар / тагыпсыңар | тагыптырсыздар / тагыпсыздар | тагыптыр / тагышыптыр |
| Адат өткөн чак | такчумун | такчусуң | такчусуз | такчу | такчубуз | такчусуңар | такчусуздар | такчу |
| Арсар келер чак | тагармын | тагарсың | тагарсыз | тагар | тагарбыз | тагарсыңар | тагарсыздар | тагар |
| Шарттуу ыңгай | таксам | таксаң | таксаңыз | такса | таксак | таксаңар | таксаңыздар | такса / тагышса |
| Тилек ыңгай | таккым | таккың | таккыңыз | таккысы | таккыбыз | таккыңар | таккыңыздар | таккысы |
| Буйрук ыңгай | тагайын | так | тагыңыз | таксын | тагалы | таккыла | тагыңыздар | таксын |
| Ниет ыңгай | такмакчымын / такмакмын | такмакчысың / такмаксың | такмакчысыз / такмаксыз | такмакчы / такмак | такмакчыбыз / такмакпыз | такмакчысыңар / такмаксыңар | такмакчысыздар / такмаксыздар | такмакчы / такмак |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | такпаймын / такпайм | такпайсың | такпайсыз | такпайт | такпайбыз | такпайсыңар | такпайсыздар | тагышпайт / такпайт |
| Айкын өткөн чак | такпадым | такпадың | такпадыңыз | такпады | такпадык | такпадыңар | такпадыңыздар | тагышпады / такпады |
| Жалпы өткөн чак | такпаганмын | такпагансың | такпагансыз | такпаган | такпаганбыз | такпагансыңар | такпагансыздар | такпаган |
| Капыскы өткөн чак | такпаптырмын | такпаптырсың | такпаптырсыз | такпаптыр | такпаптырбыз | такпаптырсыңар | такпаптырсыздар | такпаптыр |
| Арсар келер чак | такпасмын | такпассың | такпассыз | такпас | такпаспыз | — | — | такпас |
| Шарттуу ыңгай | такпасам | такпасаң | такпасаңыз | такпаса | такпасак | такпасаңар | такпасаңыздар | тагышпаса / такпаса |
| Буйрук ыңгай | такпайын | такпа | такпаңыз | такпасын | такпайлы | такпагыла | такпаңыздар | такпасын |
Кыймыл атоочтор Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -уу | тагуу |
| -ыш | тагыш |
| -мак | такмак |
| -май | такмай |
| -баш | такпаш |
Атоочтуктар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -ган | таккан |
| -ар | тагар |
| -бас | такпас |
| -уучу | тагуучу |
| -чу | такчу |
Чакчылдар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -а, -й | тага |
| -ып | тагып |
| -ганы | такканы |
| -ганча | такканча |
| -гыча | таккыча |
| -майынча | такмайынча |