Морфология › тырыш
тырыш
Жөндөмө категориясы Эреже
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | тырышым | тырыштарым |
| сен | тырышың | тырыштарың |
| сиз | тырышыңыз | тырыштарыңыз |
| ал | тырышы | тырыштары |
| биз | тырышыбыз | тырыштарыбыз |
| силер | тырышыңар | тырыштарыңар |
| сиздер | тырышыңыздар | тырыштарыңыздар |
| алар | тырышы | тырыштары |
| жалпы таандык (-ныкы) | тырыштыкы | тырыштардыкы |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | тырышым | тырышың | тырышыңыз | тырышы | тырышыбыз | тырышыңар | тырышыңыздар | тырышы |
| Илик | тырышымдын / тырышымын | тырышыңдын / тырышыңын | тырышыңыздын | тырышынын | тырышыбыздын | тырышыңардын | тырышыңыздардын | тырышынын |
| Барыш | тырышыма | тырышыңа | тырышыңызга | тырышына | тырышыбызга | тырышыңарга | тырышыңыздарга | тырышына |
| Табыш | тырышымды / тырышымы | тырышыңды / тырышыңы | тырышыңызды | тырышын | тырышыбызды | тырышыңарды | тырышыңыздарды | тырышын |
| Жатыш | тырышымда | тырышыңда | тырышыңызда | тырышында | тырышыбызда | тырышыңарда | тырышыңыздарда | тырышында |
| Чыгыш | тырышымдан / тырышыман | тырышыңдан / тырышыңан | тырышыңыздан | тырышынан | тырышыбыздан | тырышыңардан | тырышыңыздардан | тырышынан |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | тырыштарым | тырыштарың | тырыштарыңыз | тырыштары | тырыштарыбыз | тырыштарыңар | тырыштарыңыздар | тырыштары |
| Илик | тырыштарымдын / тырыштарымын | тырыштарыңдын / тырыштарыңын | тырыштарыңыздын | тырыштарынын | тырыштарыбыздын | тырыштарыңардын | тырыштарыңыздардын | тырыштарынын |
| Барыш | тырыштарыма | тырыштарыңа | тырыштарыңызга | тырыштарына | тырыштарыбызга | тырыштарыңарга | тырыштарыңыздарга | тырыштарына |
| Табыш | тырыштарымды / тырыштарымы | тырыштарыңды / тырыштарыңы | тырыштарыңызды | тырыштарын | тырыштарыбызды | тырыштарыңарды | тырыштарыңыздарды | тырыштарын |
| Жатыш | тырыштарымда | тырыштарыңда | тырыштарыңызда | тырыштарында | тырыштарыбызда | тырыштарыңарда | тырыштарыңыздарда | тырыштарында |
| Чыгыш | тырыштарымдан / тырыштарыман | тырыштарыңдан / тырыштарыңан | тырыштарыңыздан | тырыштарынан | тырыштарыбыздан | тырыштарыңардан | тырыштарыңыздардан | тырыштарынан |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | тырышмын | тырышпыз |
| 2-жак | тырышсың | тырышсыңар |
| 2-жак (сылык) | тырышсыз | тырышсыздар |
| жатыш · 1-жак | тырыштамын | тырыштабыз |
| жатыш · 2-жак | тырыштасың | тырыштасыңар |
| жатыш · 2-жак (сылык) | тырыштасыз | тырыштасыздар |
| чыгыш · 1-жак | тырыштанмын | тырыштанбыз |
| чыгыш · 2-жак | тырыштансың | тырыштансыңар |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | тырыштансыз | тырыштансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Жөндөмө категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| Атооч | тырыш | тырыштар |
| Илик | тырыштын | тырыштардын |
| Барыш | тырышка | тырыштарга |
| Табыш | тырышты | тырыштарды |
| Жатыш | тырышта | тырыштарда |
| Чыгыш | тырыштан | тырыштардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | тырышым | тырыштарым |
| сен | тырышың | тырыштарың |
| сиз | тырышыңыз | тырыштарыңыз |
| ал | тырышы | тырыштары |
| биз | тырышыбыз | тырыштарыбыз |
| силер | тырышыңар | тырыштарыңар |
| сиздер | тырышыңыздар | тырыштарыңыздар |
| алар | тырышы | тырыштары |
| жалпы таандык (-ныкы) | тырыштыкы | тырыштардыкы |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | тырышым | тырышың | тырышыңыз | тырышы | тырышыбыз | тырышыңар | тырышыңыздар | тырышы |
| Илик | тырышымдын / тырышымын | тырышыңдын / тырышыңын | тырышыңыздын | тырышынын | тырышыбыздын | тырышыңардын | тырышыңыздардын | тырышынын |
| Барыш | тырышыма | тырышыңа | тырышыңызга | тырышына | тырышыбызга | тырышыңарга | тырышыңыздарга | тырышына |
| Табыш | тырышымды / тырышымы | тырышыңды / тырышыңы | тырышыңызды | тырышын | тырышыбызды | тырышыңарды | тырышыңыздарды | тырышын |
| Жатыш | тырышымда | тырышыңда | тырышыңызда | тырышында | тырышыбызда | тырышыңарда | тырышыңыздарда | тырышында |
| Чыгыш | тырышымдан / тырышыман | тырышыңдан / тырышыңан | тырышыңыздан | тырышынан | тырышыбыздан | тырышыңардан | тырышыңыздардан | тырышынан |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | тырыштарым | тырыштарың | тырыштарыңыз | тырыштары | тырыштарыбыз | тырыштарыңар | тырыштарыңыздар | тырыштары |
| Илик | тырыштарымдын / тырыштарымын | тырыштарыңдын / тырыштарыңын | тырыштарыңыздын | тырыштарынын | тырыштарыбыздын | тырыштарыңардын | тырыштарыңыздардын | тырыштарынын |
| Барыш | тырыштарыма | тырыштарыңа | тырыштарыңызга | тырыштарына | тырыштарыбызга | тырыштарыңарга | тырыштарыңыздарга | тырыштарына |
| Табыш | тырыштарымды / тырыштарымы | тырыштарыңды / тырыштарыңы | тырыштарыңызды | тырыштарын | тырыштарыбызды | тырыштарыңарды | тырыштарыңыздарды | тырыштарын |
| Жатыш | тырыштарымда | тырыштарыңда | тырыштарыңызда | тырыштарында | тырыштарыбызда | тырыштарыңарда | тырыштарыңыздарда | тырыштарында |
| Чыгыш | тырыштарымдан / тырыштарыман | тырыштарыңдан / тырыштарыңан | тырыштарыңыздан | тырыштарынан | тырыштарыбыздан | тырыштарыңардан | тырыштарыңыздардан | тырыштарынан |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | тырышмын | тырышпыз |
| 2-жак | тырышсың | тырышсыңар |
| 2-жак (сылык) | тырышсыз | тырышсыздар |
| жатыш · 1-жак | тырыштамын | тырыштабыз |
| жатыш · 2-жак | тырыштасың | тырыштасыңар |
| жатыш · 2-жак (сылык) | тырыштасыз | тырыштасыздар |
| чыгыш · 1-жак | тырыштанмын | тырыштанбыз |
| чыгыш · 2-жак | тырыштансың | тырыштансыңар |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | тырыштансыз | тырыштансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Сын атоочтун даражалары Эреже
| Даража | |
|---|---|
| Салыштырма даража | тырышыраак |
тырыш-
Этиштин жакталышы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | тырышамын / тырышам | тырышасың | тырышасыз | тырышат | тырышабыз | тырышасыңар | тырышасыздар | тырышат / тырышышат |
| Айкын өткөн чак | тырыштым | тырыштың | тырыштыңыз | тырышты | тырыштык | тырыштыңар | тырыштыңыздар | тырышты / тырышышты |
| Жалпы өткөн чак | тырышканмын / тырышкамын / тырышкам | тырышкансың | тырышкансыз | тырышкан | тырышканбыз | тырышкансыңар | тырышкансыздар | тырышкан |
| Капыскы өткөн чак | тырышыптырмын / тырышыпмын | тырышыптырсың / тырышыпсың | тырышыптырсыз / тырышыпсыз | тырышыптыр | тырышыптырбыз / тырышыппыз | тырышыптырсыңар / тырышыпсыңар | тырышыптырсыздар / тырышыпсыздар | тырышышыптыр / тырышыптыр |
| Адат өткөн чак | тырышчумун | тырышчусуң | тырышчусуз | тырышчу | тырышчубуз | тырышчусуңар | тырышчусуздар | тырышчу |
| Арсар келер чак | тырышармын | тырышарсың | тырышарсыз | тырышар | тырышарбыз | тырышарсыңар | тырышарсыздар | тырышар |
| Шарттуу ыңгай | тырышсам | тырышсаң | тырышсаңыз | тырышса | тырышсак | тырышсаңар | тырышсаңыздар | тырышса / тырышышса |
| Тилек ыңгай | тырышкым | тырышкың | тырышкыңыз | тырышкысы | тырышкыбыз | тырышкыңар | тырышкыңыздар | тырышкысы |
| Буйрук ыңгай | тырышайын | тырыш | тырышыңыз | тырышсын | тырышалы | тырышкыла | тырышыңыздар | тырышсын |
| Ниет ыңгай | тырышмакчымын / тырышмакмын | тырышмакчысың / тырышмаксың | тырышмакчысыз / тырышмаксыз | тырышмакчы / тырышмак | тырышмакчыбыз / тырышмакпыз | тырышмакчысыңар / тырышмаксыңар | тырышмакчысыздар / тырышмаксыздар | тырышмакчы / тырышмак |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | тырышпаймын / тырышпайм | тырышпайсың | тырышпайсыз | тырышпайт | тырышпайбыз | тырышпайсыңар | тырышпайсыздар | тырышышпайт / тырышпайт |
| Айкын өткөн чак | тырышпадым | тырышпадың | тырышпадыңыз | тырышпады | тырышпадык | тырышпадыңар | тырышпадыңыздар | тырышышпады / тырышпады |
| Жалпы өткөн чак | тырышпаганмын | тырышпагансың | тырышпагансыз | тырышпаган | тырышпаганбыз | тырышпагансыңар | тырышпагансыздар | тырышпаган |
| Капыскы өткөн чак | тырышпаптырмын | тырышпаптырсың | тырышпаптырсыз | тырышпаптыр | тырышпаптырбыз | тырышпаптырсыңар | тырышпаптырсыздар | тырышпаптыр |
| Арсар келер чак | тырышпасмын | тырышпассың | тырышпассыз | тырышпас | тырышпаспыз | — | — | тырышпас |
| Шарттуу ыңгай | тырышпасам | тырышпасаң | тырышпасаңыз | тырышпаса | тырышпасак | тырышпасаңар | тырышпасаңыздар | тырышышпаса / тырышпаса |
| Буйрук ыңгай | тырышпайын | тырышпа | тырышпаңыз | тырышпасын | тырышпайлы | тырышпагыла | тырышпаңыздар | тырышпасын |
Кыймыл атоочтор Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -уу | тырышуу |
| -ыш | тырышыш |
| -мак | тырышмак |
| -май | тырышмай |
| -баш | тырышпаш |
Атоочтуктар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -ган | тырышкан |
| -ар | тырышар |
| -бас | тырышпас |
| -уучу | тырышуучу |
| -чу | тырышчу |
Чакчылдар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -а, -й | тырыша |
| -ып | тырышып |
| -ганы | тырышканы |
| -ганча | тырышканча |
| -гыча | тырышкыча |
| -майынча | тырышмайынча |